40, 1


Józef Krzysztof Gierowski
Kompleksowe opiniowanie o stanie zdrowia psychicznego sprawcy czynu zabronionego  5
Complex expertise on psychiatric health of a criminal   5
Streszczenie:
Rozwój psychiatrii i psychologii sądowej stworzył sytuację wymagającą bardziej nowoczesnej oceny okoliczności, w których wymiar sprawiedliwości stara się korzystać z wiedzy specjalnej dotyczącej zasad i procesów rządzących życiem psychicznym człowieka, w tym także stanem jego zdrowia. Brak jasnych kryteriów pomiędzy kompetencjami psychiatrów i psychologów jest dziś pewnym standardem w obszarze postępowania z osobami zaburzonymi czy też chorymi psychicznie. Powyższe zjawisko związane jest z przyjęciem multidyscyplinarnego podejścia do pacjenta i to zarówno w obszarze diagnozy jak i terapii oraz rehabilitacji. Postępująca integracja wiedzy psychiatrycznej i psychologicznej z trudem znajduje odzwierciedlenie w psychiatrii i psychologii sądowej. Jednak z uwagi na fakt, iż aktualne regulacje prawne przewidują wydawanie wspólnych kompleksowych opinii psychiatryczno-psychologicznych warto przyglądnąć się temu zagadnieniu nieco bardziej szczegółowo. Omawiany model ma zalety i wady. I tak, opracowanie opinii kompleksowej niesie niebezpieczeństwo „wymieszania” treści pojęć używanych przez biegłych różnych specjalności i może stwarzać pewne kłopoty metodologiczne. Z innej strony wydaje się, iż nie można uniknąć konieczności wypracowania opinii tego typu, uwzględniających rozwijające się powiązania interdyscyplinarne. Pozytywne doświadczenia z klasyfikacją DSM stanowić mogą argument przemawiający za sensownością tego typu podejścia. Autor analizuje zasady współpracy opiniodawczej psychiatryczno-psychologicznej wynikające z zasad i przepisów kodeksu karnego i kodeksu postępowania karnego. Dotyczą one zarówno kwestii poczytalności jak i stosowania tzw. środków zabezpieczających. Przyjęty przez ustawodawcę model współpracy psychiatryczno-psychologicznej nie odpowiada w pełni merytorycznym kompetencjom psychiatrii i psychologii, nie jest też rozwiązaniem wewnętrznie spójnymi i konsekwentnym.
Summary:
The development of psychiatry and psychology has brought about a situation in need of newer evaluation of the surroundings in which the justice department tries to use specialist knowledge of the processes governing human psychic life and his health. The lacking in clear criteria between the competencies of psychiatrists and psychologists is a certain standard in dealing with the disturbed or mentally ill persons. This is a result of the application of a multidisciplinary approach towards the patient in the area of diagnosis, therapy and rehabilitation. The advancing psychiatric and psychological knowledge has a difficulty in findings its way to forensic psychiatry and psychology. However, owing to the fact that current legal regulations require complex psychiatric-psychological opinions to be formulated, it is worthy to take a closer look at the issue. The fore-mentioned model has its benefits and its flaws. The compiling of the complex opinion may bring about the risk of “mixing up” of the contents as used by the various experts and cause certain methodological problems. From another perspective it would appear that it is impossible to refrain from applying the newly developing interdisciplinary links. Positive experiences with the DSM classification give a strong argument to the sensibility of this approach. The author analyses the bases for cooperation in between the psychiatric-psychological expertise which arises from the rules and regulations of the penal law and the code of penal conduct. They pertain to the rules of being able in body and mind and the application of the so called security measures. The model of psychiatric-psychological cooperation taken up by the law-giver does not pertain fully to the essential competencies of psychiatry and psychology and is not a compact consequential solution.


Agnieszka Słopień, Monika Dmitrzak-Węglarz, Filip Rybakowski, Andrzej Rajewski, Joanna Hauser
Udział czynników genetycznych w etiologii ADHD. Badania populacyjne, geny układu amin katecholowych  19
Genetic background of ADHD: population studies, genes of catecholamine system    19
Streszczenie
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (attention-deficit hyperactivity disorder, ADHD) rozpoczyna się we wczesnym dzieciństwie. Artykuł przedstawia przegląd doniesień wskazujących na udział czynników genetycznych w jego etiologii. Rozpowszechnienie ADHD w populacji ogólnej wynosi 3-10%. Wyniki badań rodzinnych wskazują na 5-krotnie częstsze, w porównaniu z populacją ogólną, ryzyko wystąpienia ADHD wśród krewnych I stopnia pacjenta. U bliźniąt monozygotycznych zgodność zachorowania na ADHD wynosi 81%, natomiast u bliźniąt dizygotycznych 29%. Potwierdzono związek występowania zaburzenia u biologicznego, a nie adopcyjnego rodzica chorego dziecka. Zaburzenia neurotransmisji w układzie dopaminergicznym stanowią jeden z czynników predysponujących do wystąpienia ADHD. Autorzy uważają, że istnieje związek polimorfizmu genu transportera dopaminy (DAT), genów receptorów dopaminy: DRD2, DRD3, DRD4, DRD5, a także genów b-hydroksylazy dopaminy (DBH) i katecholo-O-metylotransferazy (COMT) z występowaniem ADHD. W wielu doniesieniach podkreśla się też znaczenie zaburzeń układu serotoninergicznego w rozwoju ADHD, w tym polimorfizmu genu transportera serotoniny (5HTT/SERT), genów receptorów serotoniny 5HT2A i 5HT1B. W kolejnych pracach wskazuje się na udział nieprawidłowości układu noradrenergicznego w etiologii ADHD. Najczęściej badany jest związek ADHD z polimorfizmem genu transportera noradrenaliny (NET), genów receptorów adrenergicznych: alfa 2A (ADRA2A), alfa 1C (ADRA1C) i alfa 2C oraz genu monoaminooksydazy A (MAO-A).
Summary
Attention-deficit hyperactivity disorder (ADHD) begins in early childhood. In this article we review the studies supporting a genetic background of this disorder. ADHD occurs in 3-10% of the general population. Family studies reveal 5 times more likely frequency of ADHD among first-degree relatives than in the general population. Monozygotic twins concordance rate for ADHD is 81%, whereas for dizygotic twins is 29%. One of the ADHD predisposing factor is dopaminergic neurotransmission abnormality. According to other studies there is a relationship between polymorphism of dopamine transporter gene (DAT), dopamine receptors genes: DRD2, DRD3, DRD4, DRD5, dopamine-beta-hydroxylase gene (DBH) and catechol-O-methyltransferase gene (COMT) and ADHD. In other articles authors describe abnormalities of the serotonergic system: polymorphism of the serotonin transporter gene (5HTT/SERT), serotonin receptors genes 5HT2A and 5HT1B in the development of ADHD. Another possible factor in ADHD background is the dysregulation of adrenergic system. The most frequently studied is the connection between polymorphism of norepinephrine transporter gene (NET), adrenergic receptors genes: alpha 2A (ADRA2A), alpha 1C (ADRA1C), alpha 2C and monoamine oxidase A gene (MAO-A).


Agnieszka Słopień, Monika Dmitrzak-Węglarz, Filip Rybakowski, Andrzej Rajewski, Joanna Hauser
Udział czynników genetycznych w etiologii ADHD. Geny układu serotoninergicznego, pozostałe geny kandydujące, endofenotyp  33
Genetic background of ADHD: genes of the serotonergic system; other candidate genes; endophenotype  33
Streszczenie
W najnowszych badaniach podkreśla się możliwość udziału czynników genetycznych w etiologii ADHD. Badania biochemiczne i farmakologiczne wskazują na związek zaburzeń układu dopaminergicznego, noradrenergicznego i serotoninergicznego z ADHD. Dlatego badaniom podlegają geny kodujące enzymy syntetyzujące lub rozkładające odpowiednie neuroprzekaźniki oraz geny kodujące ich transportery i receptory, a także inne substancje wpływające na ich poziom. Wielu autorów podkreśla znaczenie genu białka presynaptycznego SNAP-25 w powstawaniu objawów ADHD. Białko to bierze udział w wydzielaniu katecholamin, a jego wysoka ekspresja jest specyficzna dla komórek nerwowych. Mutacje genie SNAP-25 mogą wpływać na poziom białka i funkcjonowanie synapsy oraz magazynowanie neuroprzekaźników. Stymulacja receptora acetylocholinowego a 4 powoduje wzrost poziomu dopaminy. Dlatego gen kodujący ten receptor wydaje się być interesujący w badaniach nad etiologią ADHD. Zainteresowanie badaczy wzbudzają też czynniki wpływające na dojrzewanie ośrodkowego układu nerwowego i schorzenia współwystępujące z ADHD, w tym gen receptora kwasu N-metyloasparaginowego (GRIN2A) i BDNF. Jednym z największych wyzwań w badaniach nad genetycznymi uwarunkowaniami zaburzeń psychicznych jest zdefiniowanie trafnego endofenotypu schorzenia. ADHD często współwystępuje ze specyficznymi zaburzeniami rozwoju i umiejętności szkolnych, specyficznymi zaburzeniami rozwoju mowy, a także zaburzeniami zachowania, opozycyjno-buntowniczymi, lękowymi, epizodami depresyjnymi, zespołem natręctw, tikami, zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym o wczesnym początku. Celem artykułu jest przegląd doniesień wskazujących na udział czynników genetycznych w etiologii ADHD.
Summary
Recent studies have shown that in the etiology of attention-deficit hyperactivity disorder (ADHD) genetic factors may be of importance. Biochemical and pharmacological studies reveal a connection between abnormalities of dopaminergic, adrenergic and serotonergic system and ADHD. Therefore genes for enzymes synthesizing or degrading proper neurotransmitters, genes for adequate transporters and receptors and genes for other substances, which altered the level of neurotransmitters, are studied. Many authors describe the connection between ADHD development and synaptosomal-associated protein 25 (SNAP-25) gene. This protein plays a role in catecholamine secretion. Its higher expression is specific for neurones. SNAP-25 gene mutation may change this protein level, function of synapse and neurotransmitters storage. Acetylcholine receptor alpha4 subunit gene stimulation increases the dopamine level. Therefore this receptor gene may be important in the etiology of ADHD studies. Other possible factors in ADHD background are substance influence on brain maturation, including N-methyl-D aspartate glutamate receptor 2A gene polymorphism (GRIN2A) and brain derived neurotrophic factor (BDNF) gene. One of the greatest challenges in studying the genetic basis of psychiatric disorders is to find appropriate ways to define relevant endophenotype. ADHD often coexists with other psychiatric disorders, including specific developmental disorders, conduct disorders, obsessive-compulsive disorder and early onset of bipolar disorder.


Magda Błachno, Urszula Szamańska, Artur Kołakowski, Agnieszka Pisula
Karanie fizyczne dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej przez ich rodziców  43
Parental corporal punishment in children with attention deficit hiperactivity syndrome  43
Streszczenie
Cel pracy: praca dotyczy oceny nasilenia i przyczyn zjawiska, jakim jest karanie fizyczne dzieci z nadpobudliwością psychoruchową, porównania wyników z badaniami dotyczącymi częstości zjawiska w populacji ogólnej, oraz omówienia sposobów przeciwdziałania tej formy przemocy stosowanych w Klinice Psychiatrii Wieku Rozwojowego w Warszawie.
Materiał i metoda: 82 rodziców dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej uczestniczących na warsztatach psychoedukacyjnych wypełniło anonimowo ankiety dotyczące karania fizycznego dzieci.
Wyniki: 95% badanych przyznaje się do fizycznego karania dziecka, co w porównaniu z badaniami populacji ogólnej potwierdza tezę o częstszym stosowaniu kar fizycznych wobec dzieci nadpobudliwych psychoruchowo. Na częstość stosowania kar ma wpływ współwystępowanie u dzieci objawów zespołu jak również występowanie u rodziców cech nadpobudliwości psychoruchowej. W porównaniu z rodzicami bez nadpobudliwości rodzice oceniający się jako nadpobudliwi stosują ostrzejsze formy karania dzieci jak również większą ilość rodzajów kar. W chwili kończenia warsztatów 72% rodziców przyznaje się do stosowania innych kar niż fizyczne.
Wnioski: karanie fizyczne dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej jest zjawiskiem złożonym i nasilonym i często przybierającym formę krzywdzenie fizycznego. Na częstość stosowania kar ma wpływ wiele różnorodnych czynników związanych nie tylko z zachowaniem dziecka, ale również samymi rodzicami. Skuteczność warsztatów psychoedukacyjnych w zakresie minimalizacji zjawiska, jakim jest karanie fizyczne dzieci wydaje się satysfakcjonująca.
Summary
Aim: The aim of this study was to assess the frequency and causes of  corporal punishment in children with attention deficit hiperactivity disorder in comparison with the general population and toevalmate methods of prevention applied in The Department of Child Psychiatry in Warsaw.
Material and methods: 82 parents of children with ADHD participating in the Parental Training Programme were asked to fill in an anonymous questionnaire concerning corporal punishment.
Results: 95% parents abuse their children physically. ADHD in parents and co-occurrence of ADHD symptoms in children influence punishment frequency. Parents with ADHD in comparison with parents without ADHD use more serious types of physical punishment.
After the Parental Training Programme 72% parents used other kinds of punishment.
Conclusions: parental corporal punishment in children with ADHD is not uncommon. The efficacy of psychoeducation in the examined area seems to be very promising.


Renata Modrzejewska, Jacek Bomba
Porównanie obrazu depresji młodzieńczej w populacji uczniów krakowskich szkół średnich na podstawie analizy wyników badań za pomocą inwentarza objawów IO „C1” w latach 1984 i 2001   57
A comparative study on adolescent depression in the general population of secondary school adolescents in a big city   57
Streszczenie
Celem pracy jest próba ustalenia czy obraz depresji u młodzieży pozostaje w związku z kontekstem społecznym dorastania.
Materiał: do badania depresji użyto Krakowskiego Inwentarza Depresyjnego (KID) w wersji IO „C1” . Grupę badaną stanowili 17-letni uczniowie drugich klas krakowskich szkół średnich (liceów, techników, liceów zawodowych i zasadniczych szkół zawodowych) wyłonieni w 1984 r. i 2001 r. metodą losowania dwustopniowego. Do analizy włączono badanych z przesiewową diagnozą depresji. W roku 1984 była to grupa licząca 207, w 2001 r. – 468 osób.
Wyniki: analiza statystyczna wykazała istotne różnice między grupami badanych uczniów w skali nastroju (silniejsze objawy u dziewcząt niż u chłopców przy jednoczesnym wzroście nasilenia objawów u dziewcząt oraz zmniejszeniu nasilenia objawów u chłopców w latach 1984 versus 2001), lęku (zmniejszenie nasilenia objawów w roku 2001 u obu płci w stosunku do roku 1984), autodestrukcji (wzrost nasilenia objawów u dziewcząt w roku 2001 oraz większe nasilenie objawów u chłopców niż u dziewcząt w roku 1984 i 2001 ). Objawy somatyczne silniej zaznaczały się u dziewcząt niż u chłopców w 1984 i 2001 roku.
Wnioski: zmieniające się warunki społeczne mają wpływ na obraz objawowy depresji u młodzieży. Zmiana ta wyraża się eksternalizacją w zachowaniach autodestrukcyjnych.
Summary
The study was aimed at establishing the correlation between socio-cultural context of adoelscence and symptoms of adolescent depression.
Methods: Krakow Depression Inventory (KID), version IO“C1” was administered to 17 y.o. students of secondary schools in Kraków in 1984 (last transformation) and 2001 (12th year of socio-political transformation). The groups studied were selected on two-stage sampling. KID IO “C1” results of these students who were screened as depressive (n=153 in 1984; n=522 in 2001) were analysed.
Results: statistical analysis revealed significant differences in Mood Scale results (higher in girls vs. Boys; higher in girls in 2001 vs. 1984), Anxiety Scale (lower in 2001 vs. 1984 in both gender groups), Self-destruction Scale (higher in girls in 2001 vs. 1984; higher in boys vs. girls), Somatisation Scale (higher in girls vs. boys). Cognition and Activity Level Scale showed no significant differences.
Conclusions: changing socio-cultural conditions correlate with the symptomatic menifestation of adolescent depression especially with an increase of externalisation in self-destructive behaviour.


Bernadetta Izydorczyk, Barbara Czekaj
Przegląd wybranych koncepcji etiopatogenezy zaburzeń odżywiania się. Przedstawienie modelu psychoterapii kobiet chorujących na anoreksję i bulimię psychiczną (doświadczenia własne)    65
Review of certain theoretical conceptions on eating disorders. Suggestions on psychotherapy for women with anorexia and bulimia nervosa (the authors’ own experience).   65
Streszczenie
W artykule autorki przedstawiają wybrane teoretyczne wątki z koncepcji rozumienia etiopatogenezy zaburzeń odżywiania oraz propozycję psychoterapii stosowanej wobec kobiet z bulimią i anoreksją psychiczną. prezentują one podstawowe wątki wybranych psychoanalitycznych i rozwojowych koncepcji(R. Spitz, D. Winnicott, H.Brusch).W opisywanym materiale wskazują na ważność i wiodące znaczenie w kształtowaniu się zaburzeń odżywiania wczesnodziecięcej więzi z matką, przebiegu procesu separacji i indywiduacji, jak i kształtującej się u dziecka postawy wobec jedzenia i karmienia. Autorki dzielą się także swoimi trudnościami, jakich doświadczają w trakcie prowadzenia psychoterapii kobiet z zaburzeniami odżywiania.
Summary
The article is a review of the selected theoretical concepts of eating disorder etiological factors and the authors’ experience in the field of psychotheraphy of women with anorexia and bulimia nervosa. The authors describe various psychological and psychoanalytical concepts, for instance the theory of object relations by R.Spitz, D.Winnicott and H. Brusch’s the theory of development. They indicate the importance of primary mother-child relations in the genesis of eating disorders as well as the process of the child’s separation, his becoming independent and the basis of forming the child’s attitude towards eating. They also show the difficulties during the course of psychotherapy for women with eating disorders.


Andrzej Rajewski, Filip Rybakowski
Ocena skuteczności krótkotrwałego leczenia bulimii buspironem i fl uoksetyną     75
Efficacy of buspirone and fluoxetine in short-term treatment of bulimia nervosa  75
Streszczenie
Bulimia jest częstym i upośledzającym funkcjonowanie zaburzeniem psychicznym występującym głównie u młodych kobiet. Do podstawowych metod leczenia zalicza się farmakoterapię za pomocą selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, psychoterapię poznawczo-behawioralną oraz leczenie skojarzone. Trwające 12 tygodni badanie otwarte miało na celu ocenę skuteczności leczenia bulimii za pomocą buspironu – agonisty receptora serotoniny typu 5-HT1A i porównanie wyników z leczeniem za pomocą fluoksetyny, standardowego sposobu postępowania w bulimii. W badaniu uczestniczyło 57 pacjentek, włączonych do leczenia fluoksetyną (n=35), i buspironem (n=22). Przed rozpoczęciem i po zakończeniu leczenia oceniano poziom serotoniny w surowicy. Co najmniej 50% zmniejszenie nasilenia objawów bulimii obserwowano u 15/35 (42.9%) osób otrzymujących fluoksetynę oraz u 11/22 (50.0%) osób leczonych buspironem (różnica nie istotna statystycznie). Nasilenie objawów depresji (Skala Depresji Becka) zmniejszyło się istotnie w obu grupach (z 22.8 do 9.6 punktów w grupie leczonej fluoksetyną oraz z 19.8 do 10.0 punktów w grupie otrzymującej buspiron; różnica pomiędzy grupami nieistotna statystycznie). Objawy uboczne, takie jak bóle głowy i nudności występowały w obu grupach terapeutycznych rzadko i nie powodowały przerwania leczenia. Zaobserwowano trend statystyczny w kierunku zwiększenia stężenia serotoniny w surowicy po leczeniu fluoksetyną, natomiast nie zaobserwowano takiego zjawiska w grupie otrzymującej buspiron. Buspiron może powodować porównywalne do fluoksetyny zmniejszenie nasilenia objawów bulimicznych i depresyjnych u pacjentek z bulimią, nie powodując jednocześnie istotnych zmian poziomu serotoniny w surowicy.
Summary
Bulimia nervosa (BN) is a common and disabling psychiatric disorder, which affects mainly young females. The basic therapeutic modalities include pharmacotherapy with selective serotonin reuptake inhibitors, cognitive behavioural therapy and combined treatment. This 12-week open label study was performed to assess the efficacy of buspirone – 5-HT1A receptor agonist in the treatment of bulimia, and to compare it with the efficacy of fluoxetine – the standard treatment of BN. We recruited 57 patients, who were assigned to two treatment groups- fluoxetine (n=35) and buspirone (n=22) At baseline, and after treatment we assessed the serotonin level in serum. At least 50% reduction in severity of bulimic symptoms was observed in 15/35 (42.9%) patients treated with fluoxetine and in 11/22 (50.0%) patients receiving buspirone. Depressive symptoms (Beck Depression Inventory) decreased significantly in both treatment groups (from 22.8 to 9.6 points in fluoxetine group and from 19.8 to 10.0 in buspirone group; difference between groups- not significant). Side effects, such as headaches and nausea occurred in both groups rarely and did not cause withdrawal from treatment. Statistical trend towards increased serotonin level in serum was observed after treatment with fluoxetine, and was not associated with buspirone administration. Buspirone may have similar efficacy as fluoxetine in reducing bulimic and depressive symptoms in patients with bulimia, however may not cause significant changes of serotonin level in serum.


Izabela Łucka
Zaburzenia lękowe u dzieci współwystępujące z jadłowstrętem psychicznym   83
Anxiety disorders in children suffering from anorexia nervosa    83
Streszczenie
Podstawowym celem pracy była analiza jakościowa i ilościowa występowania zaburzeń lękowych oraz obsesyjno-kompulsyjnych, towarzyszących jadłowstrętowi psychicznemu u dzieci do piętnastego roku życia włącznie. Kolejnym – ustalenie: czy i jaki wpływ na ich ujawnianie się, mają uwarunkowania osobnicze i środowiskowe (ze szczególnym uwzględnieniem rodziny). Badaniami objęto 30 osób, w tym 27 dziewcząt i 3 chłopców, w wieku od 10 do 15 lat (średnia wieku 13,5 lat), po raz pierwszy leczonych z powodu jadłowstrętu psychicznego.
Zastosowano następujące metody diagnostyczne: wywiad uzyskany od pacjentów oraz ich rodziców, obserwację kliniczną, badanie psychologiczne, badanie stanu psychicznego z zastosowaniem Skali Obsesji-Kompulsji Yale-Brown dla Dzieci a także Skali Depresji dla Dzieci Poznańsky`ej oraz Skali Depresji Hamiltona.. Wyniki opracowano za pomocą metod statystycznych.
Wyniki: Zaburzenia lękowe obserwowano podczas badania u 6,7% dzieci pod postacią uogólnionych zaburzeń lękowych, a u 10% osób - w formie lęku społecznego. Według danych uzyskanych z wywiadu, w przeszłości 40% dzieci cierpiało z powodu lęku separacyjnego, 13,3% prezentowało lęk społeczny, a 10% doznawało zaburzeń lękowych uogólnionych. Łącznie, podczas całego dotychczasowego życia badanych, na zaburzenia lękowe cierpiało 40% dzieci. Stwierdzono zależność pomiędzy występowaniem zaburzeń lękowych w przeszłości i aktualnie (Fisher Exact Test, p<0,02). Wśród dzieci, cierpiących w przeszłości, lub podczas badania na zaburzenia lękowe, statystycznie znamiennie częściej obserwowano zespoły depresyjne ( Test porównania procentowego, p<0.01). W rodzinach prezentujących nieprawidłowe nawyki żywieniowe, dzieci statystycznie znamiennie częściej, w przeszłości chorowały na zaburzenia lękowe (M-L Chi-square, p<0,01). Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne występowały u 13,3% dzieci, w tym w jednym przypadku skrajnie ciężkie, w jednym – umiarkowane, w dwóch – łagodne. U dwojga badanych miały one charakter uporczywej koncentracji na modlitwach, u pozostałych – dotyczyły potrzeby porządkowania i mycia się. W tej grupie dzieci, stwierdzono niższe, niż w przypadku innych współwystępujących z jadłowstrętem zespołów psychopatologicznych, wartości wskaźnika masy ciała – BMI (dla testów jednostronnych, p<0,04). Wszystkie osoby prezentujące zespoły natręctw cierpiały na restrykcyjną postać jadłowstrętu psychicznego. Wszystkie dzieci cierpiące na zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, ujawniały objawy ciężkiej depresji.
Summary
Goal: The basic aim of the study was the estimation of  comorbidity of anxiety disorders (including obsessive-compulsive disorders) and anorexia nervosa. The next aim was to make out whether and what kind of inflence is exerted on them by environmental (especially the family’s) and children’s own conditioning. A group of 30 children (the average of age – 13.5 years), 27 girls and 3 boys treated for the first episode of anorexia nervosa was considered.
Method: Structured interview from patients as well as their parents, clinical observation, psychiatric and psychological investigation with the use of The Depression Rating Scale for Children (Elva o. Poznansky and comp.), The Hamilton Depression Rating Scale and The Children`s Yale-Brown Obsessive-Compulsive Scale. Results were worked out with the help of statistical methods.
Results: The comorbidity of anxiety disorders, OCD and anorexia nervosa in the considered group was frequently observed. Anxiety disorders were observed in the group of 16.7% patients in which 6.7% suffered from generalized anxiety disorders and 10% - from social phobia. According to the anamnesis–40% of the investigated children, suffered from the separation anxiety in the past, 13% - manifested the social phobia and 10% - experienced generalized anxiety disorders. Together, during the whole life of those studied, anxiety disorders were observed in 40% of children. Statistically, in the examined group, depression was significantly frequent amongst children suffering from anxiety disorders and anoerxia nervosa (p<0.01). The comorbidity of OCD and anorexia nervosa appeared in 13.3% cases. As for intensity – in one case it was extremely severe, in another one – moderate and in  two other cases – mild. In the investigated group of children OCD appeared in the restricting subtype of anorexia nervosa. All children with OCD and anorexia nervosa suffered from severe depression syndromes.
Conclusions: In the considered group of children suffering from anorexia nervosa number of biological as well as psychological events which could predispose to anxiety disorders (including OCD) was found.


Monika Bąk-Sosnowska, Barbara Zahorska-Markiewicz, Eugenia Mandal, Anna Trzcieniecka-Green
Poziom lęku oraz poczucie kontroli u kobiet decydujących się na rozpoczęcie kuracji odchudzającej   99
The level of anxiety and locus of control in women deciding to start a weight loss programme   99
Streszczenie
Charakterystyczny dla jednostki, względnie stały poziom przeżywanego lęku oraz zewnętrzne lub wewnętrzne umiejscowienie poczucia kontroli, są wymiarami osobowościowymi. Wywierają istotny wpływ na funkcjonowanie biopsychospołeczne człowieka, znajdują wyraz w jego stylu przeżywania i zachowania.
Cel badania: sprawdzenie jaki jest poziom lęku u kobiet otyłych w momencie rozpoczynania przez nie kuracji odchudzającej oraz czy istnieje zależność pomiędzy umiejscowieniem poczucia kontroli, a natężeniem tego lęku.
Materiał i metoda: Zbadano 67 kobiet, które zgłosiły się na grupową, interdyscyplinarną kurację odchudzającą o charakterze edukacyjnym. Średnia wieku wynosiła 42,88 ± 10,96, średni wskaźnik BMI 35,98 ± 5,66. Zastosowano Kwestionariusz Poczucia Kontroli (Delta) R. Drwala i Inwentarz Stanu i Cechy Lęku autorstwa Spielbergera, Strelaua, Tysarczyka i Wrześniewskiego.
Wyniki: Lęk oceniany jako stan uplasował się na poziomie 5 ± 2,0 stena, lęk jako cecha na poziomie 5 ± 1,55 stena, a poczucie kontroli na poziomie 7 ± 1,57 stena. Stwierdzono korelacje pomiędzy wiekiem badanych kobiet a wskaźnikiem BMI (r = 0,33; p < 0,05) i stanem lęku (r = 0,25; p < 0,01), pomiędzy stanem lęku a cechą lęku (r = 0,60; p < 0,05) i umiejscowieniem poczucia kontroli (r = 0,41; p < 0,05) oraz pomiędzy cechą lęku i umiejscowieniem poczucia kontroli (r = 0,35; p < 0,05). Zaobserwowano, że w podgrupie o najniższym średnim wskaźniku BMI (27,5 ± 1,5 BMI) wiek badanych jest istotnie niższy niż w pozostałych podgrupach (p< 0,05) oraz że podgrupa ta ma istotnie niższy wynik w zakresie umiejscowienia poczucia kontroli, w porównaniu z podgrupą o średnich wartościach wskaźnika BMI (p < 0,01). Nie zaobserwowano istotnych różnic w zakresie badanych zmiennych pomiędzy podgrupami wiekowymi.
Wnioski:
Zarówno poziom stanu lęku, jak i cechy lęku u kobiet decydujących się na rozpoczęcie kuracji odchudzającej, mieścił się w granicach normy przyjętej dla ogółu populacji. Wyniki w zakresie umiejscowienia poczucia kontroli były podwyższone i świadczyły o przewadze zewnątrzsterowności w badanej grupie. Nie stwierdzono korelacji pomiędzy wielkością wskaźnika BMI a poziomem lęku jako stanu, lęku jako cechy i umiejscowieniem poczucia kontroli.Zaobserwowano pozytywną korelację pomiędzy umiejscowieniem poczucia kontroli a poziomem lęku – zarówno stanu, jak cechy.
Summary
Characteristic for an individual and a relatively constant level of anxiety and internal or external locus of control are personality dimensions that influence the biopsychosocial functioning of an individual and are reflected in his experience and behaviour.
The aim of this study was to analyse the level of anxiety in women deciding to start a weight loss programme and to find the relationship between the locus of control and the intensity of this anxiety.
Material and method: Sixty seven women participating in a group-based, interdisciplinary educational weight loss programme were examined using the Locus of Control Questionnaire (Drwal) and the State and Trait Anxiety Inventory (Spielberger, Strelau, Tysarczyk & Wrześniewski). The average age of the subjects was 42.88 ± 10.96 and the average body mass index was 35.98 ± 5.66.
Results: The level of Anxiety as a State averaged at 5 ± 2, and the level of Anxiety as a Trait averaged at 5 ± 1.55 and the result in the Locus of Control Questionnaire averaged 7 ± 1.57. There was a correlation between: age and BMI, (r= 0.33; p<0.05), age and  state of anxiety (r=0.25; p<0.01), state of anxiety and trait of anxiety (r= 0.60; p<0.05), state of anxiety and locus of control (r= 0.41; p<0.05), trait of anxiety and locus of control (r= 0.35; p<0.05). In the group of women with lowest BMI their age was also significantly lower than in other groups. There were no other differences correlating with age across the examined variables.
Conclusions:
The level of Anxiety (as a State and as a Trait) in women deciding to start a weight loss programme did not differ from the general population. The results in the Locus of Control Questionnaire were higher than the general population – that means a more external locus of control.  There was no correlation between BMI and the level of anxiety or the locus of control.  There was a correlation between the locus of control and the anxiety level (state and trait).


Elżbieta Paszyńska, Honorata Limanowska-Shaw, Agnieszka Słopień, Andrzej Rajewski
Ocena stanu narządu żucia w bulimii   109
Evaluation of oral health in bulimia nervosa   109
Streszczenie
Cel pracy: Badania miały na celu ocenę kliniczną uzębienia u pacjentów z rozpoznaniem bulimii psychicznej, stosujących metody przeczyszczające.
Metoda: Badaniu poddano 32 pacjentki w wieku od 17 do 29 lat leczone w Klinice Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Akademii Medycznej w Poznaniu, u których rozpoznano bulimię psychiczną. Grupę porównawczą stanowiło 31 zdrowych ochotniczek płci żeńskiej, w wieku od 18 do 36 lat. U wszystkich badanych osób przeprowadzono podczas badania klinicznego ocenę higieny jamy ustnej oraz uzębienia. Do oceny stanu zdrowia jamy ustnej użyto następujących wskaźników epidemiologicznych: PlI, OHI-S, DMFT i DMFS, TWI. W obu grupach przeprowadzono badanie przepływu śliny mieszanej i oznaczenie wartości pH.
Wyniki: Stwierdzono zwiększoną retencję płytki bakteryjnej w grupie chorych oraz występowanie zmian o charakterze erozji szkliwa, których nie obserwowano w grupie kontrolnej. Ponadto w grupie badanej stwierdzono większą intensywność próchnicy. Szybkość wydzielania śliny całkowitej w spoczynku, jak i po stymulacji były niższe w grupie badanej. Mimo, że wartości pH mieściły w granicach normy, były niższe od grupy osób zdrowych.
Wnioski: U chorych z bulimią psychiczną występują zmiany charakterystyczne dla erozji szkliwa. Towarzyszy im wyższy wskaźnik retencji płytki bakteryjnej, zaburzenia wydzielania śliny oraz występowanie próchnicy zębów. Otrzymane wyniki badań wskazują na konieczność opracowania programu profilaktyczno-leczniczego, a także współpracy lekarza stomatologa z osobami zajmującymi się terapią chorych na bulimię w celu poprawy diagnostyki i leczenia tej choroby.
Summary
The aim of the study was to evaluate the dental status of bulimics with self inducing vomiting.
Methods: 32 bulimic female patients aged between 17 to 20, who were in need of hospitalization in the Department of Psychiatry, Poznań University of Medical Sciences, were compared to 31 age and sex matched healthy controls aged between 18 to 36. For each subject dental examination including calculation of caries, erosion and oral hygiene indexes: PlI, OHI-S, DMFT and TWI was performed. In both groups salivary flow and pH of the whole saliva were measured.
Results: Bulimics manifest a significantly higher retention of dental plaque and also higher frequency of enamel erosion, which were not present among controls. Additionally bulimics had more intense caries. Stimulated and resting salivary flow were poor, although they had the lowest pH values but within the normal range.
Conclusion: Patients with bulimia nervosa showed a higher number and severity of enamel erosion. There is also the high difference in amount of dental plaque, caries and changes in salivary secretion. These results highlight a need for close cooperation between the dentist and the patient’s physician, which will then improve the diagnosis and treatment of this disease.


Małgorzata Janas-Kozik, Irena Krupka-Matuszczyk, Jagna Tomasik-Krótki
Grelina – strażnik równowagi energetycznej   119
Ghrelin – the guardian energy balance   119
Streszczenie
Odkryta w 1999 roku grelina jest przedmiotem licznych badań. Ten endogenny ligand receptora pobudzającego wydzielanie hormonu wzrostu (GHS-R) jest wydzielany,
w przeważającej ilości w błonie śluzowej dna żołądka. Szereg przeprowadzonych badań ujawniło, iż grelina oprócz kontroli wydzielania GH, jest bezpośrednio związana z kontrolą równowagi energetycznej. Ma wpływ na motorykę przewodu pokarmowego, wydzielanie kwasu solnego, oraz na funkcje endo- i egzogenne trzustki. Receptory GHS-R znajdują się
w jądrze łukowatym oraz innych jądrach podwzgórza bocznego. Są to krytyczne obszary dla regulacji łaknienia. Grelina stymuluje przyjmowanie pożywienia w powiązaniu z innymi peptydami oreksygenicznymi i anoreksygenicznymi m.in.: NPY, AgRP, OXA,OXB. Stężenie greliny w osoczu jest zależne od stanu odżywienia. Wysokie wartości stężenia greliny obserwuje się tuż przed przyjęciem pożywienia, a obniżają się w ciągu 2-ch godzin
po posiłku. W okresie poszczenia i/lub niedożywienia stężenie greliny w osoczu jest podwyższone. Tak dzieje się między innymi w zaburzeniach odżywiania: w jadłowstręcie psychicznym (AN) i bulimii psychicznej (BN). Ten artykuł przytacza fakty i hipotezy dotyczące mechanizmów neuroendokrynnych i metabolicznych wpływających na stężenie greliny w osoczu oraz na jej funkcje w procesie odżywiania.
Summary
Ghrelin, discovered in 1999 is a subject of various studies. This endogenous ligand for the growth hormone secretagogue receptor (GHS-R) is mostly released by the fundus mucosa
in the stomach . Many studies show us, that besides its stimulation of Gh secretion, ghrelin is directly related to the energy balance controling mechanism. It infuences also motoric action
of the digestive track, secretion of hydrochloric acid, endo- and exogenic pancreatic function. GHR-S receptors are found in arcuate neurons and other lateral hypothalamus neurons. These areas are critical for the regulation of feeding. Ghrelin stimulates food intake together
with other orexy- and anorexygenic peptides like: NPY, AGRP, OXA, OXB. The plasma ghrelin level depends on the nutrition state. Increased ghrelin levels are observed shortly before food intake, and decreases can be noted 2 hours after eating. During fasting and/or malnutrition plasma ghrelin level rises. This also happens in eating disorders: anorexia nervosa, bulimia nervosa. This article presents facts and hypotheses supporting the neuroendocrinologic and metabolic mechanisms effecting the plasma ghrelin levels and the role of ghrelin in feeding behavior.


Leszek Bidzan
Wydarzenia niekorzystne w okresie dzieciństwa a zaburzenia psychiczne w wieku podeszłym   129
Stressful events in childhood  and  psychiatric disorders in elderly   129
Streszczenie
Neurotrofiny wpływają na proces kształtowania się mózgu, przeżywalność neuronów i plastyczność sieci neuronalnej u dorosłego osobnika. Mózgowy czynnik (hormon) neurotopowy (Brain-derived neurotrophic factor - BDNF) odgrywa kluczową rolę w mechanizmie neuronalnej odpowiedzi na stres. Zmieniona odpowiedź BDNF na czynniki stresowe obecna jest w wielu chorobach neuropsychiatrycznych. Czynniki niekorzystne we wczesnych okresach rozwoju zmieniają ekspresję BDNF w hipokampie i innych strukturach mózgu i czynią organizm bardziej podatnym na zaburzenia psychiczne.
Summary
Neurotrophins have been implicated in the regulation of development, neuronal survival, and adult synaptic plasticity. Brain-derived neurotrophic factor (BDNF) plays an important role in development, synapse remodelling and responses to stress and injury. Its abnormal expression has been implicated in many neuropsychiatric disorders. Adverse life events occurring early in development may alter the expression of brain-derived neurotrophic factor (BDNF) in the hippocampus and other brain areas and render the organism more vulnerable to psychiatric disorders.


Karol Grabowski, Hubert M. Wichowicz, Wiesław Jerzy Cubała
Formy zachowań seksualnych wśród studentów Akademii Medycznej w Gdańsku   139
Sexual behaviours and views on sexlife of medical students at the medical academy in Gdańsk   139
Streszczenie:
Celem pracy było zobrazowanie form współżycia seksualnego w grupie studentów wszystkich lat Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Gdańsku w zakresie ich aktywności, potrzeb oraz oczekiwań dotyczących życia seksualnego. Przebadano ankietowo grupę 340 studentów Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Gdańsku. Analizie poddano ankiety od 313 osób w wieku od 18 do 28 lat (195 kobiet oraz 118 mężczyzn). Była to grupa reprezentatywna dla badanej populacji ( test χ 2: p> 0,005 dla całej grupy i obu płci). Narzędziem badań był kwestionariusz opracowany przez autorów, przeznaczony do tego badania. Kwestionariusz zawierał pytania demograficzne, oceniające zachowania seksualne, potrzeby seksualne, stosowane metody antykoncepcyjne oraz oczekiwania dotyczące nauczania seksuologii jako odrębnego przedmiotu w obrębie programu studiów medycznych. W niniejszej pracy prezentujemy pytania dotyczące form współżycia seksualnego w badanej grupie.
Zbadana grupa studentów AMG cechuje się wysokim stopniem wiedzy i praktyki w zakresie życia seksualnego. Rutynowo używane są środki antykoncepcyjnych, zwłaszcza metody cechujących się wyższą skutecznością. Preferowaną metodą antykoncepcji w grupie mężczyzn i w grupie kobiet jest prezerwatywa, a następnie hormonalne doustne środki antykoncepcyjne. Dominującym motywem decyzji w podjęciu współżycia było uczucie i fascynacja. W ocenie badanych głównym czynnikiem wpływającym pozytywnie na jakość życia seksualnego jest miłość, następnie wierność i zaspokojenie w sferze życia popędowego.
Badana populacja cechuje się otwartością w stosowaniu form urozmaicających życie seksualne. Praca wskazuje na dużą rolę seksu w życiu i dość duży stopień zadowolenia z jakości swojego pożycia seksualnego.
Summary
Aim: The aim of this study was to illustrate sexual behaviours, needs and expectations as well as attitudes towards contraception among students of the Faculty of Medicine, Medical University of Gdańsk.
Method: A group of 340 medical students aged 18 to 28 (195 females and 118 males) was examined with the questionnaire from October till December 2003. The examined group was representative for the investigated population (χ 2 test: p> 0.005 for the entire group and both sexes). 313 questionnaires were qualified for further analysis. The questionnaire applied was composed of three groups of questions: questions concerning relationships and associated sexuality, questions concerning attitudes towards various aspects of sexuality and a set of questions dedicated to the role of sexology in the medical curriculum and general medical practice. The presented paper deals with the forms of sexual behaviours and attitudes towards contraception.
Results: The examined group is well educated in theoretical and practical aspects of sex-related phenomena. The efficient contraception methods are widely used in the examined population. A preferred form of contraception in the examined group is the use of condoms followed by oral contraceptives. The sexual initiation was mainly under the influence an emotional relationship. The examined individuals indicate love as the main factor positively influencing the quality of sexual life followed by partner’s loyalty and sexual satisfaction.
Conclusion: The examined population has a positive attitude towards alternative forms of sexual practices. The students perceive sex as an important aspect of their functioning and are satisfied with their sexual partners.


Hubert M. Wichowicz, Wiesław Jerzy Cubała, Karol Grabowski
Poglądy dotyczące życia seksualnego wśród studentów Akademii Medycznej w Gdańsku   153
Views on sexlife of medical students at the medical academy in Gdańsk    153
Streszczenie:
Celem pracy było zobrazowanie poglądów dotyczących życia seksualnego w grupie studentów wszystkich lat Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Gdańsku. Przebadano ankietowo grupę 340 studentów Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Gdańsku. Analizie poddano ankiety od 313 osób w wieku od 18 do 28 lat (195 kobiet oraz 118 mężczyzn). Była to grupa reprezentatywna dla badanej populacji ( test χ 2: p> 0,005 dla całej grupy i obu płci). Narzędziem badań był kwestionariusz opracowany przez autorów, przeznaczony do tego badania. Kwestionariusz zawierał pytania demograficzne, oceniające zachowania seksualne, potrzeby seksualne, stosowane metody antykoncepcyjne, opinie dotyczące zjawisk związanych z seksualnością oraz oczekiwania dotyczące nauczania seksuologii jako odrębnego przedmiotu w obrębie programu studiów medycznych. W niniejszej pracy prezentujemy pytania dotyczące wzajemnych relacji życia seksualnego i sfery uczuciowej, czynników wpływających na życie seksualne, opinii na temat masturbacji, prostytucji, zdrady oraz powszechnych stereotypów męskiej i kobiecej seksualności.
Badana populacja cechuje się wysokim stopniem dojrzałości. Według ankietowanych najważniejsze dla odczuwania przyjemności z seksu jest istnienie więzi uczuciowej z partnerem, a miłość i wierność są najważniejszymi czynnikami pozytywnie wpływającymi na życie seksualne. Udane życie seksualne jest natomiast postrzegane jako kluczowy czynnik warunkujący utrzymanie szczęśliwego związku. Zdrada jest oceniana negatywnie, jako zło wyrządzone partnerowi. Masturbacja traktowana jest jako przyjemność i zastępcza forma rozładowania napięcia seksualnego, jednakże przy dość dużym negatywnym nastawieniu badanych wobec tej formy aktywności seksualnej.
Summary
Aim: The aim of this study was to illustrate opinions on the subject of sex life among students of the Faculty of Medicine, Medical University of Gdańsk.
Method: A group of 340 medical students aged 18 to 28 (195 females and 118 males) were examined with the study questionnaire from October till December 2003. The examined group was representative for the investigated population (χ 2 test: p> 0.005 for the entire group and both sexes). 313 questionnaires were qualified for further analysis. The questionnaire comprised three groups of questions: questions concerning relationship and associated sexuality, questions concerning attitudes towards various aspects of sexuality and a set of questions dedicated to the role of sexology in the medical curriculum and general medical practice. This paper focuses on the question sets concerning the relationships between sex and emotions, factors influencing sex life, opinions on various issues of human sexuality i.e. masturbation, adultery, prostitution and common stereotypes of male and female sexuality.
Results: The examined group has a well defined and mature attitude towards sex life. The emotional bond to the partner is essential for finding pleasure in sex. Love and faithfulness are the two most important factors that influence sex in a positive way. Successful sex life is thought to be crucial for a happy and lasting relationship. Adultery is viewed negatively, as harm done to the partner.  Students perceive masturbation as something pleasant and as an alternative form of sexual activity, however there is a wide spectrum of negative attitudes towards it.
 

ISSN 0033-2674 (PRINT)

ISSN 2391-5854 (ONLINE)


Inne strony PTP:
Other PTP websites:

www.psychiatria.org.pl
www.psychiatriapsychoterapia.pl

www.archivespp.pl
www.psychoterapiaptp.pl

Psychiatria Polska
INDEXED IN:
Thomson Reuters Master List
Science Citation Index Expanded
Journal Citation Reports
(Impact Factor 0,884)

Medline/Index Medicus
MNiSW (15 pkt)
Scopus/SCImago
EMBASE/Excerpta Medica
PsycINFO, EBSCO, DOAJ
Index Copernicus (18.59)
Erih Plus, Cochrane Library
CrossRef/DOI

Psychiatria Polska
is an open access journal


We recommend:
Pharmacological Reports



+48  518-330-994
kontakt z Biurem KRW PTP