40, 3


Alina Borkowska, Monika Wiłkość, Marta Tomaszewska, Janusz Rybakowski
Pamięć operacyjna: zagadnienia neuropsychologiczne i neurobiologiczne  383
Working memory: neuropsychological and neurobiological issues  383

Streszczenie
Pamięć operacyjna to zdolność do zapamiętania informacji przez krótki czas i manipulowania nimi. Pozwala ona na prawidłowe włączanie informacji w zależności od wymogów sytuacji, przechowywanie przez pewien czas informacji na temat aktualnie wykonywanych czynności oraz umożliwia przełączanie się na nowe zasady działania. Wykazano związek pamięci operacyjnej ze sprawnością złożonych procesów poznawczych, a także z kontrolą procesów emocjonalnych, plastycznością zachowania i ze świadomością. Pamięć operacyjna związana jest z czynnością grzbietowo-bocznych części kory przedczołowej mózgu. Ostatnio wykazano, że zaburzenia pamięci operacyjnej odgrywają istotną rolę w etiopatogenezie zaburzeń psychicznych, takich jak schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa, czy zespół natręctw. Zaburzenia pamięci operacyjnej stwierdza się również u  znacznej liczby zdrowych krewnych pierwszego stopnia osób chorych na schizofrenię lub chorobę afektywną dwubiegunową. Zaburzenia pamięci operacyjnej są obecnie traktowane jako kognitywny marker endofenotypowy predyspozycji do zachorowania na te choroby. W ostatnich latach wykazano związek pomiędzy sprawnością pamięci operacyjnej z aktywnością różnych układów neuroprzekaźnikowych, przede wszystkim układem dopaminergicznym mózgu. Badania z zakresu genetyki molekularnej wskazują na związek pomiędzy polimorfizmem genów dla układu dopaminergicznego mózgu, a sprawnością pamięci operacyjnej w schizofrenii oraz pomiędzy polimorfizmem genu BDNF, a pamięcią operacyjną w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Jak dotychczas niewiele jest danych na temat genetycznych uwarunkowań pamięci operacyjnej u osób zdrowych. W Polsce badania takie są obecnie prowadzone w Zakładzie Neuropsychologii Klinicznej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Collegium Medicum w Bydgoszczy przy współpracy z Kliniką Psychiatrii Dorosłych oraz Laboratorium Genetyki Psychiatrycznej Akademii Medycznej w Poznaniu.
Summary
Working memory denotes an ability to remember information for a short-time and to manipulate it. The memory allows including correct information depending on the situation, to keep the information on present activities for a while and enables changing the reaction according to new criteria. The relation between working memory and efficiency of complex cognitive processes and also with the control of emotional processes, plasticity of behaviour and consciousness was demonstrated.
Working memory is connected with the activity of the dorsolateral prefrontal cortex of the brain. Recently, it has been shown, that working memory disturbances play an important role in the aetiopathogenesis of psychiatric disturbances such as schizophrenia, bipolar affective disorder or obsessive-compulsive disorder. Working memory disturbances are also shown in a proportion of healthy first-degree relatives of patients with schizophrenia or bipolar disorders. Working memory disturbances are presently regarded as a cognitive endophenotypic marker of vulnerability to these illnesses. In recent years, an association between working memory abilities and activity of different neurotransmitters, especially with the dopaminergic system in the brain, has been shown.  Molecular genetic studies show an association between working memory abilities and polymorphism of the dopaminergic system genes in schizophrenia and polymorphism of BDNF gene in bipolar affective disorders. So far not much data about the genetics of working memory in healthy subjects has been gathered. Currently in Poland such research is carried on in the Clinical Neuropsychology Unit Nicolaus Copernicus University, Collegium Medicum in Bydgoszcz in cooperation with the Department of Adult Psychiatry and Laboratory of Psychiatric Genetics University of Medical Sciences in Poznan


Filip Rybakowski, Janusz Rybakowski
Ewolucyjne koncepcje zaburzeń afektywnych  401
Evolutionary concepts of affective disorders  401
Streszczenie
Nastrój może być uważany za moduł ludzkiego umysłu, który wyewoluował, aby lepiej dostosować akytwność organizmu do określonych warunków środowiskowych.
W niektórych przypadkach stan depresji może spełniać funkcje adaptacyjne, np. ułatwia wycofanie się z aktywności przy napotykaniu przeszkód trudnych do pokonania. Natomiast hipomania może być związana z możliwością zmobilizowania się do zdobycia dużej ilości zasobów w krótkim czasie. Nasilone zaburzenia nastroju mogą być związane z występowaniem wariantów genetycznych np. transportera serotoniny lub czynnika neurotrofowego pochodzenia mózgowego, które w niektórych sytuacjach mogą powodować korzyści ewolucyjne. Temperamenty afektywne występujące u krewnych osób z zaburzeniami afektywnymi mogą wiązać się z określonymi korzyściami w sferze społecznej. Związek pomiędzy niekorzystnymi wydarzeniami w okresie rozwojowym i występowaniem depresji w dorosłości może wyjaśniać zjawisko programowania osi stresowej, które posiada głębokie ewolucyjne korzenie. Niektóre czynniki zakaźne mogą powodować objawy zbliżone do objawów zaburzeń afektywnych w celu zwiększenia swojego sukcesu reprodukcyjnego. Komplementarne do współczesnych koncepcji etiopatogenetycznych spojrzenie ewolucyjne pozwala lepiej zrozumieć, dlaczego geny i cechy predysponujące do zaburzeń afektywnych pozostają w populacji i wzbogacają różnorodność gatunku Homo sapiens.
Summary
Mood may be considered the module of the human mind, which has evolved to tune the activity of the organism to the specific environmental conditions in a better way. In some cases depression may be adaptive, for example in aborting the activity associated with too many obstacles. At the same time hypomania may be related to the capability of mobilising the organism to gain many resources in a short period of time. Severe mood disorders may be related to the genetic variants, eg. of the serotonin transporter or brain-derived neurotrophic factor, which in several situations may give some evolutionary advantage. Affective temperaments, observed in the relatives of patients with affective disorders may be associated with some benefits in the social life. The relationship between early adversities and adult depression may be related to the phenomenon of the stress axis programming, which has deep evolutionary roots. Some infectious factors may cause behaviours similar to the affective symptoms, which may increase their reproductive success. The evolutionary perspective, which is complementary to the current etiopathogenic theories may help in understanding, why genes and traits which predispose to the affective disorders stay in the population and enrich the variability of our species.


Wiesław Jerzy Cubała, Jerzy Landowski
Układ serotoninergiczny i oś limbiczno-podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa (LPPN) w depresji  415
Serotoninergic system and limbic-hypothalamic-pituitary-adrenal axis (LHPA axis) in depression  415
Streszczenie
Depresja łączy się z dysfunkcją przekaźnictwa serotoninergicznego (5-HT ang. 5-hydroxytryptamine) oraz wzmożoną aktywnością i dysregulacją osi limbiczno-podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej (LPPN). W depresji w zakresie układu 5-HT obserwuje się obniżenie aktywności presynaptycznej neuronów 5-HT, zwiększoną wrażliwość ośrodkowych receptorów postsynaptycznych 5-HT2A, spadek wrażliwości receptorów postsynaptycznych 5-HT1A oraz zmiany w wychwycie 5-HT w obrębie synapsy. Jednocześnie widoczna jest dysregulacja osi LPPN, związana z upośledzoną funkcją receptora glikokortykoidowego (GR ang. glucocorticoid receptor), głównie w obrębie układu limbicznego, objawiająca się hiperkortyzolemią, zaburzoną równowagą receptorów mineralokortykoidowego (MR ang. mineralocorticoid receptor) i GR oraz upośledzonym mechanizmem ujemnego sprzężenia zwrotnego w zakresie krótkich i długich pętli osi LPPN.
Badania doświadczalne na modelach zwierzęcych oraz u ludzi, zarówno zdrowych, jak i cierpiących na depresję, wskazują na istnienie wzajemnych powiązań między receptorami 5-HT1A, a mechanizmem sprzężenia zwrotnego osi LPPN. Ta relacja wydaje się w pewnej mierze zależeć od stężenia glikokortykoidów. Wadliwa funkcja receptora GR oraz zaburzona równowaga receptorów MR/GR, uniemożliwiają właściwe zadziałanie mechanizmu ujemnego sprzężenia zwrotnego w zakresie osi LPPN. Dochodzi do dysregulacji osi LPPN i hiperkortyzolemii, której towarzyszy obniżenie aktywności układu 5-HT1A w części postsynaptycznej oraz dysfunkcja układu serotoninergicznego.
Celem niniejszej pracy jest przegląd oraz omówienie dostępnych obecnie danych dotyczących hipotetycznego istnienia związku i wzajemnych relacji zachodzących pomiędzy układem serotoninergicznym, w szczególności receptorem 5-HT1A, a osią LPPN w grupie osób z depresją.
Summary
Depression is associated with the dysfunction in the serotoninergic (5-HT, 5-hydroxytryptamine) transmission and dysregulation of the limbic-hypothalamic-pituitary-adrenal axis (LHPA axis). In depression, the 5-HT system exhibits impaired presynaptic activity of 5-HT neurones, an increased activity of central postsynaptic 5-HT2A receptors, decreased activity of postsynaptic 5-HT1A receptors and altered synaptic 5-HT uptake. The coexistent dysregulation of the LHPA axis is predominantly linked to GR (glucocorticoid receptor) dysfunction within the limbic system along with hypercortisolemia, MR (mineralocorticoid receptor) and GR receptors imbalance which results in impaired negative feedback mechanisms in the LHPA axis loops.
Several clinical and animal studies revealed the involvement of 5-HT1A system in LHPA axis regulatory mechanisms. That association seems to be dependent on the corticoid levels. The impaired GR receptor function and MR/GR receptors imbalance alter the negative feedback regulation within the LHPA axis which is followed by its dysregulation and hypercortisolemia that is further associated with the decreased activity of postsynaptic 5-HT1A receptors resulting in a serotoninergic dysfunction.
The aim of this paper is to discuss and review the current data on the existence of the hypothetical relationship between the activity of the serotoninergic system, predominantly 5-HT1A receptors, and LHPA axis in depression.


Wiesław Jerzy Cubała, Beata Godlewska, Piotr Trzonkowski, Jerzy Landowski
Wykładniki przewlekłej aktywacji prozapalnej układu odpornościowego w depresji  431
Indicators of the persistent pro-inflammatory activation of the immune system in depression  431
Summary
The aetiology of depression remains tentative. Current hypotheses on the aetiology of the depressive disorder tend to integrate monoaminoergic, neuroendocrine and immunological concepts of depression. A number of research papers emphasise the altered hormonal and immune status of patients with depression with pronounced cytokine level variations. Those studies tend to link the variable course of depression in relation to the altered proinflammatory activity of the immune system. The results of the studies on the activity of the selected elements of the immune system are ambiguous indicating both increased and decreased activities of its selected elements. However, a number of basic and psychopharmacological studies support the hypothesis of the increased proinflammatory activity of the immune system in the course of depression which is the foundation for the immunological hypothesis of depression. The aim of this paper is to review the functional abnormalities that are observed in depression focusing on the monoaminoergic deficiency and increased immune activation as well as endocrine dysregulation. This paper puts together and discusses current studies related to this subject with a detailed insight into interactions involving nervous, endocrine and immune systems.


Andrzej Kiejna, Joanna Rymaszewska, Aleksandra Suwalska, Dorota Łojko, Janusz K. Rybakowski
Prawdopodobieństwo dwubiegunowości u pacjentów z zaburzeniami depresyjnymi nawracającymi  445
The probability of bipolarity among patients with recurrent depressive disorder  445
Streszczenie
W ostatnich latach dużą uwagę badaczy skupiają zagadnienia poprawnej diagnostyki zaburzeń afektywnych, pojawiają się propozycje rozszerzenia oficjalnie przyjętych kryteriów ich rozpoznawania.
Celem badania była ocena prawdopodobieństwa występowania różnego typu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych (CHAD typu I, typu II oraz spektrum) u osób (n=246) leczonych z powodu zaburzeń depresyjnych nawracających (CHAJ). Analizy oparto o rozszerzone kryteria zaburzeń afektywnych Ghaemi i wsp. oraz Kwestionariusz Zaburzeń Nastroju Hirschfelda.
Wyniki: Występowanie w przeszłości niezwykłego, ryzykownego postępowania niosło za sobą zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia CHAD typu I w porównaniu do CHAJ (OR=24,5), podobnie jak nadmierne, nieracjonalne wydatki (OR=21,1), bezkrytyczne zachowania towarzyskie (OR=20,3), zwiększone zainteresowanie seksem (OR=17,7) oraz nadmierna pewność siebie (OR=12). Bezkrytyczne zachowania towarzyskie i niezwykłe, ryzykowne postępowanie niosły za sobą zwiększone ryzyko wystąpienia CHAD typu II (odpowiednio OR=12,7; OR=10). Najwyższe ryzyko wystąpienia zaburzeń typu spektrum CHAD związane było z krótkotrwałymi epizodami hipo/manii, w tym polekowymi (OR=15,8) oraz bezkrytycznymi zachowaniami towarzyskimi (OR=11,8). Napady paniki pojawiały się częściej w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych w porównaniu do zaburzenia depresyjnego nawracającego, ale ich częstość była podobna we wszystkich trzech grupach (CHAD-I, CHAD-II, CHAD-S). Wczesny początek wystąpienia depresji (przed 25 rż) zwiększał istotnie (3-5-krotnie) ryzyko wystąpienia wszystkich trzech typów zaburzenia afektywnego dwubiegunowego.
Wnioski: Wyniki badania wskazują na potrzebę dyskusji nad wąskimi kryteriami zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. Powinny być pomocne w poprawnym diagnozowaniu tych zaburzeń, co może mieć niebagatelne znaczenie dla skutecznej terapii.
Summary
Over the last few years researchers have paid a lot of attention to the problem of the correct diagnosis of affective disorders. Propositions have appeared regarding the widening of the officially accepted criteria to be used in diagnosis.
Aim: The aim of the study was to assess the probability of various types of bipolar affective disorders (type 1 and 2 CHAD, as well as spectrum) among patients (n = 246) treated for  recurrent depressive disorder (CHAJ).
Method: The analysis was based on the broadened criteria for affective disorders introduced by Ghaemi et al. and Hirschfield's Questionnaire on affective disorders.
Results: The appearance in the past of strange, risky behaviour was associated with a greater risk of type 1 CHAD in comparison to CHAJ (OR=24.5), as did extreme, irrational expenditure (OR=21.1), a lack of criticism with respect to one's own social behaviour (OR=20.3), increased interest in sex (OR=17.7), as well as extreme self confidence (OR=12). A lack of criticism with respect to one's own social behaviour and strange, risky behaviour was associated with a greater risk of type 2 CHAD (OR=12.7 and OR=10, respectively). The greatest risk of spectrum CHAD type disorders were associated with hypomania, including drug induced (OR=15.8), as well as a lack of criticism with respect to one's own social behaviour (OR=11.8). Panic attacks appeared more often in bipolar affective disorders in comparison to recurring depressive disorders, but their frequency was similar in all three groups (CHAD-I, CHAD-II, CHAD-S). The early occurrence of depression (before 25 years of age) increased the risk of each of the three types of bipolar affective disorders significantly (by a factor of 3 to 5).
Conclusions: The findings indicate the necessity of discussion on sharp criteria of bipolar affective disorders. The results should be helpful in the diagnosis of such disorders, which could have important consequences for effective therapy.


Katarzyna Kamińska, Filip Rybakowski
Współwystępowanie zaburzeń jedzenia i zaburzeń afektywnych dwubiegunowych  455
Comorbidity of eating disorders and bipolar affective disorders  455
Zaburzenia jedzenia - jadłowstręt psychiczny, bulimia i zaburzenia jedzenia inaczej nie określone (eating disorders not otherwise specified- EDNOS) występują głównie u dziewcząt i młodych kobiet. Wskazuje się na odrębność patogenetyczną zaburzeń jedzenia, w których występuje wyłącznie ograniczanie posiłków, od zaburzeń jedzenia przebiegających z napadami objadania się i zachowaniami kompensacyjnymi, takimi jak wymioty i przeczyszczanie się. Rozpowszechnienie zaburzeń afektywnych dwubiegunowych - szczególnie zaburzeń typu II oraz zaburzeń ze spektrum dwubiegunowego (bipolar spectrum- BS) może sięgać 5% w populacji ogólnej. Około połowa epizodów depresyjnych jest związana z łagodnymi postaciami zaburzeń dwubiegunowych, a za ich rozpoznaniem przemawiają cechy chwiejności emocjonalnej i impulsywności. Wcześniejsze badania dotyczące współwystępowania zaburzeń jedzenia i zaburzeń afektywnych skupiały się na objawach depresyjnych, natomiast trudności w wiarygodnej ocenie hipomanii utrudniały możliwość oceny współwystępowania zaburzeń jedzenia z BS. Badania epidemiologiczne wskazują na możliwość związku pomiędzy BS a zaburzeniami z napadami objadania się (bulimią, jadłowstręt bulimiczny i EDNOS z napadami objadania). Współwystępowanie takich zaburzeń z objawami depresji, prawdopodobnie przemawia za rozpoznaniem BS, a nie depresji nawracającej. Wspólnym elementem patogenetycznym zachowań bulimicznych, impulsywności i zaburzeń afektywnych może być upośledzenie przekaźnictwa serotoninergicznego, które może wynikać zarówno z oddziaływania czynników genetycznych, jak i traumatycznych przeżyć we wczesnym okresie życia. Obecnie farmakologicznym leczeniem z wyboru w przypadku współwystępowania zaburzeń z napadami objadania się i BS pozostają leki hamujące wychwyt zwrotny serotoniny, jednakże w niektórych przypadkach celowe może okazać się stosowanie leków normotymicznych w monoterapii lub w skojarzeniu z lekami oddziałującymi na układ serotoninergiczny.
Summary
Eating disorders - anorexia nervosa, bulimia nervosa and eating disorders not otherwise specified (EDNOS) occur usually in young females. The significant pathogenic differences between patients who only restrict food, and patients with binge eating and compensatory behaviours, such as vomiting and purging were described. The prevalence of bipolar affective disorders - especially bipolar II and bipolar spectrum disorders (BS) may reach 5% in the general population. About half of the depressive episodes are associated with a "mild" bipolar disorder, and such a diagnosis is suggested by impulsivity and mood-instability. Previously, majority of research on the comorbidity between eating and affective disorders focused on depressive symptomatology, however difficulties in the reliable assessment of hypomania may obfuscate the estimation of the co-occurrence of eating disorders with BS. Epidemiological studies suggest the association between BS and eating disorders with binge episodes (bulimia nervosa, anorexia- bulimic type and EDNOS with binge episodes). Co-occurrence of such disorders with depressive symptoms probably suggests the diagnosis of BS, not recurrent depression. Bulimic behaviours, impulsivity and affective disorders might be related to the impairment of the serotonergic neurotransmission, which may result from the genetic vulnerability and early life trauma. Currently, the first-line pharmacological treatment of co-occurring eating disorders with binge episodes and BS are selective serotonin reuptake inhibitors. However in some cases, the use of mood-stabilising agents as monotherapy or in combination with serotonergic drugs may be helpful.


Renata Modrzejewska, Jacek Bomba
Porównanie rozpowszechnienia depresji w populacji 13-letniej młodzieży krakowskich szkół średnich w latach 1984 i 2001  469
Point prevalence of depression in the Cracow population of 13 year old students in 1984 and 2001  469
Wskaźniki rozpowszechnienia zaburzeń depresyjnych są odmienne w zależności od różnic w ich definiowaniu oraz stosowanych metodach badawczych. Te badania, które dają się porównać pokazują, że występowanie depresji zależy od sytuacji makrospołecznej i fazy adolescencji.
Cel: Badanie miało na celu określenie zmiany w rozpowszechnieniu depresji w środkowej fazie adolescencji między 1984 a 2001 rokiem. Założono, że sytuacja makrospołeczna w Polsce zmieniła się w ciągu ostatnich 17 lat.
Metoda: W 2001 roku reprezentatywna próba populacji 13-letnich adolescentów krakowskich szkół została zbadana kwestionariuszem IO "B1". Otrzymane wyniki zostały porównane z badaniem przeprowadzonym tą samą metodą w 1984 roku.
Wyniki: Wskaźnik rozpowszechnienia depresji w roku 2001 był niższy niż w roku 1984 (24,6% versus 31,6%). Było to spowodowane wyłącznie znacznym spadkiem rozpowszechnienia depresji wśród dziewcząt (26,8% versus 42,2%).
Wnioski: Otrzymane wyniki pozwalają na interpretacje zjawiska jako rezultatu zmian makrospołecznych. Inne hipotezy np. zmiany tempa i przebiegu dorastania wymagają prospektywnych badań longitudinalnych.
Summary
Results of scarce epidemiological studies on depression in adolescents are diverse and dependent of survey methodology as well as on the theoretical approach of research. Those studies where the methods are comparable show that depression prevalence depends on the macrosocial situation and the adolescence stage.
Aim: The study aimed to assess changes in depression prevalence in mid-adolescents between 1984 and 2001. A presumption was made that the social situation in Poland had changed in the last 17 years.
Method: In 2001 a representative sample of school attending 13 y.o. adolescents was screened with KID-IO "B1". The results were compared with those of a similar survey, using the same method, carried out in 1984.
Results: Point prevalence index in 2001 appeared to be lower than in the survey in 1984 (24.6% versus 31.6%). This resulted exclusively from a significant decrease in depression among girls (26.8% versus 42.2%).
Conclusion: The obtained data allows for an interpretation of the findings as being a result of macrosocial changes. Other hypotheses e.g. influence of the adolescence timing and course requires a longitudinal prospective study.


Jacek Bomba, Renata Modrzejewska
Prospektywne badanie dynamiki depresji u dzieci między preadolescencją a wczesną fazą dorastania  481
Prospective studies on dynamics of depression from preadolescence to early adolescence  481
Streszczenie
Celem pracy jest ocena zmian występowania i dynamiki depresji w okresie pokwitania, której dokonano w prospektywnych badaniach reprezentatywnej próby uczniów wielkomiejskich szkół podstawowych.
Metodą dwustopniowego losowania wybrano grupę 1993 10-latków, których w trzech kolejnych latach: 2001, 2002 i 2003 zbadano Krakowskim Inwentarzem Depresyjnym (KID). Wyniki: wskaźnik punktowego rozpowszechnienia depresji wynosił odpowiednio: 29% dla 10-latków, 30% dla 11-latków i 26% dla 12-latków. Rozpowszechnienie zaburzeń depresyjnych w badanej próbie okazało się względnie stałe.
Wnioski: stwierdzono, że depresja jest częstsza u chłopców w preadolescencji i u dziewcząt we wczesnej fazie dorastania. Dynamika zaburzeń śledzona przez trzy lata wskazuje, że depresja u dzieci wchodzących w dorastanie jest zaburzeniem o niejednorodnej naturze.
Summary
Aim: The aim of the study is to evaluate the changes in prevalence and dynamics of depression during puberty. It was conducted in prospective studies in a representative group of large-town primary school students.
Method: A group of 1993, 10 year-old students were chosen in a two-stage draw. They were studied with the Karków Depression Inwentory (KID) in the subsequent years 2001, 2002, 2003.
Results: The point prevalence of depression was respectively 29%, 30% and 26% for 10, 11 and 12 year-olds. The spread-out rate of depressive disorder was relatively stable.
Conclusions: Depression is more common in pre-adolescent boys than girls. The dynamics of the disorder, when studied in these three years show that depression is a disorder with a very unequivocal course amongst the preadolescents.

 

 

Agnieszka Tomczak Witych
Strategie pacjentek depresyjnych radzenia sobie ze stresem  491
Coping with stress strategies among female patients suffering from a depression  491
Streszczenie
Wprowadzenie (1): W ciągu ostatnich lat lawinowo wzrosła liczba publikacji naukowych dotyczących problematyki stresu, powstają nowe teorie i próby ich klasyfikacji. Zdaniem badaczy stresu zagadnieniem ważniejszym od samego zjawiska stresu jest jednak sposób (strategia) radzenia sobie z nim i trudną sytuacją, ponieważ to właśnie on decyduje o jakości życia. Transakcje stresowe w obliczu choroby wydają się być różne od stresujących kłopotów dnia codziennego. Sytuacja zagrożenia chorobą, jak i faktycznego jej doświadczenia charakteryzuje się przede wszystkim odmienną siłą stresu i możliwościami kontroli, co wpływa na uruchomienie określonych strategii radzenia sobie (strategii zaradczych).
Cel (2): Celem badania przeprowadzonego w pracy było określenie sposobu funkcjonowania pacjentek depresyjnych w aspekcie radzenia sobie ze stresem. Metoda (3): 60 pacjentek z depresją i 60 kobiet zdrowych (bez patologicznego nasilenia objawów depresyjnych) zbadano za pomocą kwestionariusza Stylów Radzenia Sobie ze Stresem (CISS) Endlera i Parkera. Wyniki (4): W pracy przedstawiono i omówiono wyniki badań na temat radzenia sobie ze stresem u pacjentek depresyjnych. Na podstawie wyników badań stwierdzono istnienie różnic w wyborze strategii radzenia sobie ze stresem (strategii zadaniowych) w obu badanych grupach kobiet. Wnioski (5): Uzyskane dane wykazały, że kobiety chore do radzenia sobie ze stresem, spowodowanym depresją, najczęściej wykorzystują strategie emocjonalne, najrzadziej strategie unikowe, natomiast kobiety zdrowe do radzenia sobie ze stresem aplikowały najchętniej strategie skoncentrowane na zadaniu (problemie).
Summary
Introduction: Within the past few years there was an ever increasing number of scientific publications focusing on the question of stress, new theories were created as well as efforts were taken to classify them. According to stress researchers, finding out how to manage with stress and with difficulties (the strategy of coping) plays an even more important role than the phenomenon of stress itself. This is due to the fact that the former decides about the quality of one's life. Stressful transactions in the aspect of a disease seem to differ from everyday stressful problems. The intensity of stress and the capability of taking control over stress itself are different in the case of a danger of disease compared to an experience of disease, which influences applying certain coping strategies (task-aimed strategies).
Aim: The purpose the study was to determine the relationship between the social functioning of female patients suffering from depression with their coping style.
Method: 60 female patients with a diagnosed depression and 60 mentally ordered female patients were tested with the use of Endler's and Parker's Coping Inventory for Stressful Situations Questionnaire (CISS).
Results: The study presents and describes the result of the research concerning female patients suffering from depression. The analysis of the results indicated the existence of differences in choosing coping strategies (task-aimed strategies) in both the studied groups of women.
Conclusions: The study shows that female patients with depression cope with stress mostly using emotional strategies, and the avoidance strategies are used the least often. Mentally disordered women however, most commonly use problem (task)-focused strategies.


Agnieszka Tomczak Witych
Poziom nasilenia wskaźników wsparcia społecznego a radzenie sobie ze stresem spowodowanym chorobą u pacjentek depresyjnych  503
The level of social support parameters in relation to coping with stress caused by a disease among female  patients suffering from a depression  503
Streszczenie
Problematyka wsparcia społecznego ma już swoje stałe miejsce w nurcie badań nad wpływem zmiennych psychospołecznych na stan zdrowia. Wsparcie społeczne traktowane jest jako jeden z czynników mogących chronić przed pojawieniem się stanu chorobowego, bądź też przyczynić się do stanu zdrowia. Celem badania przeprowadzonego w pracy było określenie sposobu funkcjonowania pacjentek depresyjnych w aspekcie wsparcia społecznego. 60 pacjentek z depresją i 60 kobiet zdrowych, bez patologicznego nasilenia objawów depresyjnych zbadano za pomocą Kwestionariusza Poczucia Bezpieczeństwa (KPB). Analizie poddano takie wskaźniki wsparcia społecznego jak: poczucie bezpieczeństwa, bliskości, stabilności i zaufania do siebie. W badaniu uczestniczyły kobiety z rozpoznaną depresją oraz kobiety bez patologicznego nasilenia objawów depresyjnych. Na podstawie wyników badań stwierdzono istnienie różnic w nasileniu wszystkich wskaźników wsparcia społecznego w obu badanych grupach kobiet.
Kobiety z depresją charakteryzują się znacznie niższym poczuciem bliskości, mniejszą stabilnością oraz niższym zaufaniem do siebie. U pacjentek depresyjnych występuje także wyraźnie niższy poziom zaspokojenia potrzeby bezpieczeństwa, będącej wskaźnikiem przystosowania jednostki do warunków społecznych. Niskie poczucie bezpieczeństwa wpływa również na ograniczenie i deteriorację zarówno oczekiwanego, jak i spostrzeganego wsparcia społecznego.
Summary
Introduction: Social support issues have their permanent position in the studies of socio-psychological changes influencing people's health. Social support has been treated as one of the factors guarding against disease symptoms occurrence and supporting the stable health state.
Aim: The purpose the study was to determine how female patients suffering from depression function in society in relation to the social support they receive.
Method: 60 female patients with a diagnosed depression and 60 mentally ordered female patients were tested with the use of Uchnast's Sense of Security Questionnaire (KPB). The social support aspects such as the sense of security, sense of closeness, stability and self-confidence were analysed. The participants of the analysis were both women with diagnosed depression and women without any indicators of a depression.
Results: The analysis of the result indicated the existence of differences in the intensity of all the social support parameters in both studied groups of women.
Conclusions: Women with depression are characterised by a lower sense of closeness, lower stability and lower self-confidence. Among the female patients with depression there is a lower level of the need of safety, and this is the symptom characteristic for the individuals not properly adjusted to social conditions. Lower sense of security staunches and deteriorates the perception of social support, both perceived and expected.


Witold Simon
Eklektyczna psychoterapia indywidualna pacjentki z dystymią - opis przypadku  515
The eclectic individual psychotherapy of dysthymic patient - the case study  515
Streszczenie
Artykuł zawiera opis przypadku eklektycznej psychoterapii indywidualnej pacjentki z dystymią. W procesie terapeutycznym integrowano elementy następujących podejść psychoterapeutycznych: psychodynamicznego, behawioralno-poznawczego, systemowego, interpersonalnego, egzystencjalnego oraz Gestalt. W pracy omówiono: historię leczenia pacjentki, diagnozę dystymii, wskazania do rozpoczęcia psychoterapii, przebieg poszczególnych sesji. Ujęto także autoanamnezę, czynniki sprzyjające rozwojowi zaburzeń, czynniki wyzwalające i podtrzymujące zespół objawów, cechy osobowości. Przedstawiono zakładane i osiągnięte cele terapeutyczne oraz stosowane techniki terapeutyczne.
Summary
The article describes the case of eclectic individual psychotherapy of a dysthymic patient. The therapeutic process integrated elements of the following psychotherapeutic approaches: psychodynamic, behavioural-cognitive, systemic, interpersonal, existential and Gestalt. The paper discusses history of treatment, diagnosis of dysthymia, indications for psychotherapy, course of the sessions. Anamnesis, factors contributing to the disorder, triggers and factors sustaining the symptoms, personality factors were also analysed. Therapeutic goals and applied techniques are presented.


Hubert Wichowicz, Dariusz Gąsecki, Jerzy Landowski, Piotr Lass, Walenty M. Nyka, Grzegorz Kozera
Ocena wartości wybranych parametrów udaru, ze szczególnym uwzględnieniem asymetrii przepływu mózgowego krwi mierzonego metodą SPECT, jako czynników prognostycznych wystąpienia depresji poudarowej  539
The stroke variables assessment as a prognostic factor for post-stroke depression with the emphasis on the cerebral SPECT regional blood flow asymmetry  539
Streszczenie
Celem pracy było oszacowanie ryzyka wystąpienia depresji w okresie 6 miesięcy od wystąpienia udaru, oraz znalezienie spośród wybranych parametrów związanych z udarem (lokalizacja zmian niedokrwiennych, parametry hemodynamiczne) czynników najsilniej związanych z wystąpieniem depresji.
Dane dotyczące lokalizacji zmian niedokrwiennych oceniano przy pomocy tomografii komputerowej i/lub metody rezonansu magnetycznego. Wszyscy pacjenci następnie mieli wykonane tomograficzne badanie mózgowego przepływu krwi metodą SPECT. Pacjenci byli badani psychiatrycznie po 6 i 12 tyg. oraz w 6 miesięcy po udarze. Rozpoznanie epizodu depresyjnego ustalono w oparciu o kryteria ICD-10
 Analizowano wyłącznie chorych praworęcznych, z uszkodzeniem jednostronnym. Grupa składała się z 43 mężczyzn i 17 kobiet. Średnie wieku wynosiły: dla kobiet 62,5±14,4 lat, dla mężczyzn 57,3±11,6 lat. U 23 osób (38%) wystąpił w trakcie 6 miesięcznej obserwacji epizod depresji W grupie kobiet depresja wystąpiła u 5 osób (ok. 29%), w grupie mężczyzn u 18 osób (ok. 42%). Tylko jeden z obserwowanych epizodów depresji spełniał kryteria epizodu ciężkiego wg ICD-10. 10 pacjentów spełniało kryteria epizodu umiarkowanego depresji, u 12 epizodu łagodnego.
Dane, które uzyskano posługując się technikami CT i/lub MRI, przeczą jakiejkolwiek zależności wystąpienia DPU od lateralizacji zmian i ich lokalizacji w płaszczyźnie strzałkowej. Natomiast znaczenie kliniczne miała głęboka lokalizacja zmian. Badanie SPECT wykazała korelacje wystąpienia zaburzeń afektywnych z asymetrią ukrwienia dotyczącą wartości średnich wszystkich regionów.
Summary
The aim of this paper was to assess the risk for depression in a 6-month-long post stroke follow up period as related to the stroke variables (i.e. stroke localisation, haemodynamic parameters).
The stroke localisation was determined with CT and/or MRI. Subsequently all the examined individuals underwent SPECT examination. The follow up examinations were performed by the consultant psychiatrist in 6, 12 and 24 weeks subsequent to the stroke episode. The depressive episode diagnosis was established on the basis of ICD-10 diagnostic criteria.
Only right-handed patients (43 men aged 57.3±11.6 and 17 women aged 62.5±14.4) with unilateral brain lesion were examined. 23 subjects (38%) developed depression in the follow - up period. 5 women (29%) and 18 men (ca. 42%) developed a depressive episode. Only one of the observed depressive episodes met ICD-10 criteria for severe depressive episode. 10 patients suffered from moderate depressive episode and 12 subjects exhibited a mild depressive episode.
The results obtained with CT and/or MRI techniques revealed no correlation between the post-stroke depression and stroke lateralisation. However the localisation of the deep brain functional abnormalities revealed with SPECT correlated with the occurrence of the affective disorders as related to the asymmetry in regional blood flow measures.


Hanna Badzio-Jagiełło, Zbigniew Nowicki, Janusz Jakitowicz, Mikołaj Majkowicz, Hubert Wichowicz, Grzegorz Wiśniewski, Iwona Trzebiatowska, Anna Wrońska
Charakterystyka przebiegu snu nocnego w niektórych zespołach psychopatologicznych na podstawie wskaźników zasypiania, utrzymywania snu i przebudzenia  551
Changes of coefficients of sleep onset, sleep maintenance and awakenings in most common psychiatric disorders in inpatients  551
Streszczenie
Cel pracy: Celem pracy było zróżnicowanie wybranych zespołów psychopatologicznych pod kątem charakterystycznych dla nich zaburzeń snu nocnego.
Metoda: Przebadano 194 pacjentów (średnia wieku: 42,27 ± 14,15 lat) w tym 108 kobiet (średnia wieku: 42,97 ± 14,13 lat ) oraz 86 mężczyzn (średnia wieku: 41,38, + 14,22). Badanie psychiatryczne oraz ocenę przy zastosowaniu autorskiego Wielowymiarowego Systemu Oceny Zaburzeń Snu (WSOZS) przeprowadzano w 3 dniu hospitalizacji. Sen analizowano przy pomocy utworzonych w oparciu o WSOZS wskaźniki: zasypiania, utrzymywania snu i przebudzenia.
Wyniki: W grupach "zaburzeń schizofrenicznych" i "zaburzeń osobowości" wartości wskaźników nie różniły się istotnie statystycznie od wartości średnich dla całej populacji badanej. Cechą wspólną pozostałych grup diagnostycznych było podwyższenie wskaźnika przebudzenia, przy czym najwyższe wartości miał on w "grupie zaburzeń organicznych" i w grupach "zaburzeń depresyjnych". Istotne podwyższenie wskaźnika zasypiania charakterystyczne było w pierwszym rzędzie dla grupy depresji "bez cech somatycznych" w drugiej kolejności - dla zaburzeń "reaktywnych". Grupę "zaburzeń reaktywnych" charakteryzowało też istotne podwyższenie wszystkich innych wskaźników.
Wnioski: Utworzone wskaźniki mogą być przydatne w procesie diagnozowania i różnicowania najczęściej spotykanych kategorii diagnostycznych u chorych hospitalizowanych z powodu zaburzeń psychicznych.
Summary
Introduction: The study's purpose was to find differences of selected psychopathological syndromes according to characteristic disturbances of sleep which are present in them.
Methods: Among 194 patients (mean age: 42.27 ± 14.15) 108 were women (mean age: 42.97 ± 14.13) and 86 were men (mean age: 41.38 ± 14.22). Psychiatric examination and sleep disturbance evaluation was done with the use of our own questionnaire: Multidimensional System for Evaluation of Sleep Disorders (MSESD) were performed the third day after admission to a psychiatric ward. Sleep was analysed according to coefficients which described falling asleep, sleep maintenance and awakenings. These coefficients were created according to parameters obtained from MSESD.
Results: Coefficients obtained from the "schizophrenic disorders" and "personality disorders" groups did not differ significantly from the average coefficients for all the patients. The common feature among other groups of patients was the elevation of the coefficient of falling asleep especially for the "organic" and "depressive" disorders groups. The most pronounced elevation of the falling asleep coefficient was detected in the "depression without somatic features" group, however this elevation was also clearly seen in the "reactive disorders" group. In the latter group all other coefficients were also significantly elevated.
Conclusions: Constructed coefficients of sleep disturbances may be useful for diagnosing and differentiating the most often psychiatric disorders in inpatients.


Adam Wichniak, Sławomir Murawiec, Wojciech Jernajczyk
Farmakologiczne leczenie bezsenności  563
Pharmacological treatment of insomnia  563
Streszczenie
Zaburzenia snu o typie bezsenności należą do najczęstszych problemów zdrowotnych współczesnego społeczeństwa. Na bezsenność przewlekłą o czasie trwania powyżej miesiąca i prowadzącą do pogorszenia funkcjonowania w czasie dnia choruje od 9 do 15 % ludności w krajach rozwiniętych. Dalsze 15-20% ludności skarży się na przygodne zaburzenia snu. W przypadku skarg pacjenta na zaburzenia snu, bezsenność należy w pierwszej kolejności traktować jako objaw, prawdopodobnie towarzyszący innej chorobie. Najczęstsze przyczyny przewlekłej bezsenności to zaburzenia psychiczne, uzależnienia, choroby somatyczne i nieprawidłowy tryb życia. Podstawą skutecznego leczenia bezsenności jest prawidłowe rozpoznanie przyczyny powodującej zaburzenia snu. Pozwala to na leczenie przyczynowe bezsenności. Leczenie objawowe bezsenności polega na ścisłym przestrzeganiu przez pacjenta zasad higieny snu i okresowym stosowaniu leków promujących sen. Zaliczamy do nich leki nasenne - benzodiazepiny i leki nasenne II generacji, leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpsychotyczne, leki przeciwhistaminowe, leki ziołowe i dostępne bez recepty. Celem artykułu jest przedstawienie grup leków stosowanych w leczeniu bezsenności.
Summary
Sleep disturbances of insomnia type belong to the most common health problems of the modern society. Chronic insomnia, one that worsens daytime functioning and lasts over one month, occurs in 9 to 15% of the general population of developed countries. Further 15-20% of the population suffers from short term insomnia. When approaching a patient with insomnia, the physician should firstly regard sleep disturbances as a symptom related to other medical conditions. The most common causes of chronic insomnia include psychiatric disorders, addictions, somatic disorders and poor sleep habits. For successful treatment of insomnia it is most important to diagnose the cause of sleep problems properly. Such management of sleep disturbances allows treating insomnia causally. The symptomatic treatment of insomnia includes sleep hygiene and intermittent administration of sleep promoting drugs such as benzodiazepines, non-benzodiazepine hypnotics of second generation, antidepressants, antipsychotics, antihistaminics or herbal and over the counter agents. This article reviews the sleep promoting drugs and substances that can be used for treatment of chronic insomnia.


Bogusław Habrat, Beata Załoga
Skuteczność i tolerancja tianeptyny w leczeniu zaburzeń depresyjnych u pacjentów uzależnionych od alkoholu. Wieloośrodkowe badanie kontrolowane metodą podwójnie ślepej próby z użyciem fluwoksaminy  579
A double-blind controlled study of the efficacy and acceptability of tianeptine in comparison with fluvoxamine in the treatment of depressed alcoholic patients  579
Streszczenie
Cel: Ocena skuteczności tianeptyny (T) (37,5 mg/dobę) w porównaniu z fluwoksaminą (F) (100 mg/dobę) u pacjentów z depresją i współwystępującym uzależnieniem lub szkodliwym piciem alkoholu. Celem dodatkowym badania była ocena tolerancji obu leków oraz ocena ich wpływu na wzorzec picia.
Materiał i metoda: Pacjenci, spełniający kryteria ICD-10 dla depresji i uzależnienia lub szkodliwego picia alkoholu byli włączeni do 6-cio tygodniowego badania kontrolnego metodą podwójnie ślepej próby. Osoby, u których wystąpiła znacząca klinicznie poprawa (50% lub więcej redukcja w skali HDRS) mogły kontynuować leczenie przez 90 dni. Skuteczność antydepresyjna była oceniana przy użyciu skali HDRS (główne kryterium). Poza tym - w badaniu zastosowano skalę HARS, CGI i OCDS. Tolerancja była oceniana poprzez monitorowanie zdarzeń niepożądanych.
Wyniki: Ogółem włączono 298 pacjentów (150 w grupie T i 148 w grupie F). Oba leki wykazały dobrą skuteczność w leczeniu objawów depresyjnych. W pełnej analizowanej grupie (FAS) średnie wyniki skali HDRS uległy znamiennej redukcji (z 22,2 do 10,6 punktów w ostatnim dniu leczenia w grupie T i z 21,8 do 11,4 w grupie F). Nie odnotowano istotnej statystycznie różnicy pomiędzy grupami. Znacząca klinicznie poprawa wystąpiła u 72,1% pacjentów w grupie T i u 67,1% w grupie F. Znacząca klinicznie poprawa wystąpiła w obu grupach w skali HARS i CGI, a także w oceniającej wpływ na wzorzec picia skali OCDS. W powyższych skalach również nie odnotowano znamiennych różnic pomiędzy grupami. W 6-cio tygodniowym okresie leczenia znamiennie większa liczba pacjentów kontynuowała udział w badaniu w grupie T. Oba leki były dobrze tolerowane. Przynajmniej jedno zdarzenie niepożądane zgłosiło 16,7% pacjentów w grupie T i 20,3% pacjentów w grupie F.
Wnioski: Tianeptyna i fluwoksamina są skutecznymi i bezpiecznymi lekami w leczeniu depresji w grupie pacjentów uzależnionych od alkoholu.
Summary
Aim: The main objective of the study was the evaluation of therapeutic efficacy of tianeptine (T) (37.5 mg/day) in comparison with fluvoxamine (F) (100 mg/day) in depressed patients with alcohol dependence or harmful use who had abstained from alcohol, in a 6-week treatment period. The secondary objectives were the assessment of the acceptability of both drugs and analysis of the alcohol craving behaviour regarding both treatments.
Material and method: Outpatients who met ICD-10 criteria for depression and alcohol dependence or harmful use were randomised to a double-blind 6-week comparative trail. Responders (50% or more reduction in baseline HDRS) were proposed to continue the same treatment up to 90 days. The antidepressant efficacy was assessed with the use of the HDRS (main criterion). Other scales used in the study were HARS, CGI and OCDS. Tolerance was evaluated by monitoring of adverse events.
Results: A total of 298 (150 in T group and 148 in F group) were randomized.  Both drugs showed good efficacy in the treatment of depressive symptoms. In Full Analysis Set (FAS) mean HDRS score significantly decreased in both groups from 22.2 at baseline to 10.6 at end-point in T group and from 21.8 to 11.4 in F group. There was no statistical difference between groups. The number of patients found to be responders at end-point was 72.1% in the T group and 67.1% in the F group. There was significant improvement in both treatment groups in HARS and CGI. Also analysis of alcohol craving by the OCDS scale showed significant improvement in both groups. No significant difference between treatment groups regarding those scales was noted. In a 6-week treatment period, statistically significantly more patients continued the study in the T group. Tolerability of both drugs was good. 16.7% of the patients experienced at least one adverse event in the T group and 20.3% in the F group.
Conclusion: Tianeptine and fluvoxamine are effective and safe in the treatment of depression in the group of patients with alcohol dependence.


Lech Chrostek, Barbara Skiba-Grochowska, Bogdan Cylwik, Maciej Szmitkowski, Walenty Korcz
Nowe i tradycyjne laboratoryjne wskaźniki nadmiernego picia alkoholu u hospitalizowanych mężczyzn uzależnionych od alkoholu  599
New and tradition laboratory markers of alcohol abuse in hospitalized alcohol dependent men  599
Streszczenie
Cel badań: Ocena wartości diagnostycznej (czułości, swoistości i mocy) nowych - transferyna ubogowęglowodanowa (CDT) i kwas sjalowego (SA) oraz tradycyjnych (GGT, AST, ALT i MCV) wskaźników nadmiernego picia alkoholu u mężczyzn uzależnionych od alkoholu niezależnie od okresu abstynencji.
Metody: Badaniami objęto 75 mężczyzn uzależnionych od alkoholu przyjętych na leczenie odwykowe. Badania wykonano dwukrotnie: po przybyciu na oddział i po 3 tygodniach. CDT oznaczono metodą immunoturbidymetryczną ze wstępną izolacją metodą mikrokolumnowej chromatografii jonowymiennej, zaś kwas sjalowy metodą enzymatyczną. Moc diagnostyczną określono jako wartość pola pod krzywą ROC (AUC).
Wyniki: W chwili przyjęcia pacjentów na leczenie, wyniki CDT i kwasu sjalowego były zwiększone w stosunku do grupy kontrolnej, podobnie jak wyniki testów tradycyjnych, a po 3 tygodniach leczenia zmniejszyły się. CDT korelowało dodatnio z AST a kwas sjalowy z ALT i GGT. Najwyższą moc diagnostyczną uzyskała CDT (AUC=0,89). Moc diagnostyczna kwasu sjalowego była niższa niż MCV, GGT i AST ale była równa mocy diagnostycznej ALT (AUC=0,66).
Wnioski: Najbardziej przydatnym testem w diagnostyce nadmiernego picia alkoholu u mężczyzn uzależnionych od alkoholu w różnym okresie abstynencji jest CDT. Testy o wysokiej mocy diagnostycznej (CDT, MCV i GGT) pozostają przydatne jeszcze po 3 tygodniowej hospitalizacji (abstynencji), podczas gdy pozostałe testy w tym okresie normalizują swoje wartości.
Summary
Aim: Evaluation of the diagnostic value (sensitivity, specificity and accuracy) of the new -carbohydrate-deficient transferrin (CDT), sialic acid (SA) and traditional (GGT, AST, ALT and MCV) markers of alcohol abuse in alcohol dependent men irrespective of the time of abstinence.
Method: 75 alcohol dependent men admitted for treatment have been tested. The examination was performed twice: upon admission to the hospital and after 3 weeks of hospitalization. CDT was estimated using an immunoturbidimetric assay after anion-exchange chromatography and sialic acid by the enzymatic colorimetric method. The diagnostic accuracy was calculated as the area under the ROC curve (AUC).
Results: At the time of admission to hospital, the values of CDT and sialic acid were elevated in comparison with the control group, similarly as with the traditional tests. After 3 weeks of hospitalization all test results decreased. CDT correlated positively with AST and sialic acid with ALT and GGT. The highest diagnostic accuracy was obtained for CDT (AUC=0.89). The diagnostic accuracy of sialic acid was lower than MCV, GGT and AST, but the same as ALT (AUC=0.66).
Conclusions: CDT exhibits the highest diagnostic usefulness for alcohol abuse in alcohol dependent men in different time of abstinence. The tests with high diagnostic accuracy (CDT, MCV and GGT) are still useful after 3 weeks of hospitalization (abstinence), when the remaining tests are normalized.


Sławomir Ślaski
Ocena zmian samoświadomości prywatnej i publicznej w trakcie psychoterapii więźniów uzależnionych od alkoholu  609
Private and public self-awareness changes in psychotherapyof alcohol-addicted felons  609
Streszczenie
Cel badań: sprawdzenie efektywności psychoterapii poprzez ocenę zmian samoświadomości prywatnej i publicznej osób uzależnionych od alkoholu i odbywających karę pozbawienia wolności.
Metoda: do badań zastosowano Skalę Koncentracji Na Sobie Fenigsteina, Scheiera, Bussa zbudowaną na podstawie teorii samoświadomości Duvala i Wicklunda oraz Carvera i Scheiera.
Program terapeutyczny - pod wpływem, którego miała się zmieniać samoświadomość badanych osób uzależnionych od alkoholu - był skonstruowany przede wszystkim na bazie psychologicznego i Anonimowych Alkoholików modelu uzależnień.
Wyniki: w trakcie oddziaływań terapeutycznych - niezgodnie z oczekiwaniami - nie zmienił się poziom samoświadomości prywatnej i publicznej, natomiast - zgodnie z oczekiwaniami - obniżył się poziom niepokoju społecznego wśród badanych.
Wnioski: 1. W trakcie psychoterapii więźniów uzależnionych od alkoholu zmniejszył się niepokój społeczny, co wskazuje na częściowe pozytywne oddziaływania tego programu i bardziej efektywne niż oddziaływania poprzez uczestnictwo tylko w mitingach AA.
2. Dalsze poszukiwania powinny iść w kierunku pogłębionych badań nad metodą pomiaru samoświadomości lub zmiany pewnych elementów w oddziaływaniach terapeutycznych w czasie programu dla osób uzależnionych od alkoholu.
Summary
Aim: Testing effectiveness of psychotherapy by evaluating changes in private and public self-consciousness of alcohol addicted persons and imprisoned felons.
Method: The questionnaire known as Self-Consiousness Scale Fenigstein, Scheier, Buss's was applied. The tool is based on the theory of Duval and Wicklund and that of Carver and Scheier.
Treatment curriculum - was based on two models of alcohol addiction: the psychological one and the other derived of assumptions defined in the Alcoholics Anonymous movement.
Results: In the course of the psychotherapeutic treatment - discordantly with prior research expectations - neither the so-called private nor the public self-consciousness changed. In turn, as hypothesised, social anxiety decreased significantly.
Conclusions:
1. Decrease of social anxiety shows effectiveness of the therapeutic approach, which is higher than that of the sole Alcoholics Anonymous programme.
2. Further research should be focused on refinement of both the tool measuring self-consciousness changes and some elements of the therapeutic agenda.


Danuta Hajdukiewicz
Środki zabezpieczające w kodeksach karnych i w opiniach biegłych psychiatrów oraz niektóre problemy z ich stosowaniem  621
Security measures in the penal code, in the opinions of expert psychiatrists and some problems in their applications  621
Summary
The aim of this paper is to remind expert psychiatrists, the three basic elements required for the application of security measures such as placing the convict in a psychiatric hospital. They are: 1) An act was of serious social damage, 2) the damage was committed in a state of non-liability, 3) there is a high risk of the person repeating the act of similar social damage. The fulfilment of these three is an obligation for the court to apply the security measure of placing the person in a psychiatric hospital (art. 94§1 of the penal code). Practice shows that experts have difficulties in these evaluations, which in turn results in faults in directing for placement without just cause, or in turn-there is no directing, even though there are causes for it. There is a huge need for legal regulations on these manners, after the forensic psychiatric observation ends. The non-liable delinquent who committed an act of serious social damage is in risk of committing this act once more, whilst he is not in custody. The issue is in showing a legal basis for keeping the non-liable delinquent from such an act in a psychiatric hospital, in spite of ending the observation, until the legal sentence on the security measure is in place.
Streszczenie
Celem pracy jest utrwalenie w pamięci biegłych psychiatrów trzech podstawowych przesłanek niezbędnych do zastosowania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia sprawcy w szpitalu psychiatrycznym. Są to: 1/ dokonany już czyn był znacznej szkodliwości społecznej, 2/ został dokonany w stanie niepoczytalności, 3/ zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że sprawca ponowi czyn o podobnej szkodliwości społecznej. Spełnienie tych trzech przesłanek zobowiązuje sąd do zastosowania środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w szpitalu psychiatrycznym (art. 94 § 1 kk).
Praktyka wskazuje, że biegli mają trudności w tych ocenach, co powoduje błędy, polegające bądź na kierowaniu bez istotnej potrzeby wniosków o internowanie (przy błahych czynach), lub brak takiego wniosku mimo koniecznych wskazań.
Istnieje pilna potrzeba prawnego uregulowania sposobu postępowania, po zakończonej obserwacji sądowo-psychiatryczną, z niepoczytalnym sprawcą czynu o znacznej społecznej szkodliwości, gdy zachodzi wysokie prawdopodobieństwo powtórzenia takiego czynu, a sprawca nie jest pozbawiony wolności. Chodzi o wskazanie podstawy prawnej, która pozwoli na zatrzymanie niepoczytalnego sprawcy takiego czynu w szpitalu psychiatrycznym, mimo zakończonej obserwacji do czasu prawomocnego postanowienia sądu dotyczącego zastosowania środka zabezpieczającego.

 

ISSN 0033-2674 (PRINT)

ISSN 2391-5854 (ONLINE)


Inne strony PTP:
Other PTP websites:

www.psychiatria.org.pl
www.psychiatriapsychoterapia.pl

www.archivespp.pl
www.psychoterapiaptp.pl

Psychiatria Polska
INDEXED IN:
Thomson Reuters Master List
Science Citation Index Expanded
Journal Citation Reports
(Impact Factor 0,884)

Medline/Index Medicus
MNiSW (15 pkt)
Scopus/SCImago
EMBASE/Excerpta Medica
PsycINFO, EBSCO, DOAJ
Index Copernicus (18.59)
Erih Plus, Cochrane Library
CrossRef/DOI

Psychiatria Polska
is an open access journal


We recommend:
Pharmacological Reports



+48  518-330-994
kontakt z Biurem KRW PTP