45, 6

 

NEW! READ ABSTRACTS IN 4 languages:

English - see below French - click here German - click here Russian - click here

Psychiatria Polska
2011, tom XLV, numer 6
strony 785–798

Bartosz Łoza, Janusz Heitzman, Wojciech Kosmowski
W kierunku nowej klasyfikacji zaburzeń psychicznych – opinie polskich psychiatrów dotyczące projektu ICD-11
Toward the new classification of mental disorders – Polish psychiatrists’ opinions about project of ICD-11
Streszczenie
Cel: Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oraz Światowe Towarzystwo Psychiatryczne (WPA) zainicjowały międzynarodowe badania dotyczące rewizji rozdziału dotyczącego zaburzeń psychicznych ICD-10. Jest to część globalnych i systematycznych badań dających podstawę do wprowadzenia nowej klasyfikacji zaburzeń psychicznych (ICD-11).
Metoda: Polska część badań, po przetłumaczeniu i implementacji narzędzi, odbyła się w formie elektronicznej w okresie 17.01-22.02.2011, we współpracy z Polskim Towarzystwem Psychiatrycznym. 206 psychiatrów zaprezentowało swoje doświadczenia i koncepcje związane z różnymi systemami klasyfikacji.
Wyniki: W tym artykule prezentujemy wyniki polskiej części badań. Psychiatrzy wyrazili oczekiwanie uproszczenia systemu klasyfikacji, z pozostawieniem w ICD-11 mniej niż 100 głównych kategorii. Byłoby to korzystne dla ogółu profesjonalistów i innych uczestników procedur terapeutycznych. Uznano za dopuszczalne, by w klasyfikacji występowały równocześnie definicje rozpoznań w formie ścisłych kryteriów diagnostycznych, jak i ogólnych, elastycznych wskazówek klinicznych. Nasilenie zaburzeń powinna być wyrażona niezależną osią diagnostyczną. Poziom funkcjonowania należy analizować tak, jak pozostałą część kryteriów diagnostycznych. W ocenie klinicznej korzystne jest posługiwanie się wymiarowymi skalami. Uczestnicy nie uważali, by czynniki kulturowe utrudniały istotnie stosowania klasyfikacji. Trafność niektórych kategorii diagnostycznych uznano za niewystarczającą i dlatego ich definicje powinny ulec zmianie; dotyczy to w szczególności zaburzenia schizotypowego, zaburzenia schizoafektywnego, osobowości pogranicznej, zaburzeń dysocjacyjnych/konwersyjnych i niektórych innych zaburzeń nerwicowych.
Wnioski: Realizacja projektu pozwoliła na zwiększenie narodowego zainteresowania nową klasyfikacją i faktyczny udział w jej tworzeniu przez znaczącą grupę polskich psychiatrów.
Summary
Aim. The World Psychiatric Association (WPA) and the World Health Organization (WHO) initiated a series of national surveys regarding the revision of the chapter on Mental and Behavioural Disorders of the ICD-10. They are part of the global and systematic studies providing input into the new classification of mental disorders (ICD-11).
Method. In Poland, the survey after translation and implementing was performed electronically in collaboration with the Polish Psychiatric Association (17 Jan – 22 Feb 2011). 206 psychiatrists presented their experiences and ideas regarding international and other classification systems.
Results. We present results from our national part of the survey. Psychiatrists called for simplifying the classification system, with less than 100 main categories in ICD-11. That would be beneficial for professionals, their clients and all other participants. Psychiatrists accepted both strict diagnostic criteria and flexible guidance in a classification manual. The independent severity axis should be implemented for all diagnoses. The functional status was considered to be a part of general diagnostic criteria. The dimensional scales were indicated as beneficial for the diagnostic process. Participants did not report any important problems with the cross-cultural applicability of existing classifications. The validity of some categories of ICD-10 was considered poor and their definitions should be reviewed, especially: schizotypal disorder, schizoaffective disorder, borderline personality disorder, dissociative/conversion disorders and some neurotic disorders.
Conclusion. The survey, as a part of truly international process, was the occasion to strengthen Polish psychiatrists’ contribution regarding developing the new international classification (ICD-11).
Słowa klucze: ICD-10, ICD-11, zaburzenia psychiczne
Key words: ICD-10, ICD-11, mental disorders


Psychiatria Polska
2011, tom XLV, numer 6
strony 799–809

Katarzyna Prot, Marta Anczewska, Anna Indulska, Joanna Raduj, Maciej Pałyska
Satysfakcja pacjentów i rodzin z opieki środowiskowej – badanie pilotażowe
Patients’ and families’ satisfaction from services provided in community care – pilot study
Streszczenie
Cel pracy: określenie satysfakcji pacjentów oraz rodzin z opieki środowiskowej, a także  związku stanu psychicznego pacjentów i jakości życia z satysfakcją z usług.
Metoda: badanie jest anonimowe. W 2008 roku 97 pacjentów z pięciu warszawskich ośrodków środowiskowych wypełniło skróconą wersję Skali Frankfurckiej, Skalę Jakości Życia QS oraz Skalę Werońską w wersji dla pacjenta. 38 członków rodzin pacjentów z trzech badanych ośrodków wypełniło Skalę Werońską w wersji dla rodziny. Ośrodki oceniono kwestionariuszem opieki medycznej (The European Service Mapping Schedule) – ESMS.
Wyniki: Satysfakcja z usług warszawskich ośrodków środowiskowych jest wysoka, zarówno w ocenie pacjentów, jak też członków rodzin (poza jednym ośrodkiem powyżej 80%).  Bardziej usatysfakcjonowani są pacjenci z mniejszymi objawami chorobowymi. Satysfakcja z usług nie wykazuje związku z jakością życia osób badanych.
Wnioski: W badanych ośrodkach istnieje potrzeba poprawy w zakresie wzbogacenia oferty usług oraz  większego włączania rodziny w proces leczenia. Szczególnie istotne jest uwzględnianie interwencji kryzysowej jako formy oddziaływań środowiskowych
Summary
Aim. To evaluate patients’ and families’ satisfaction from services provided in community care and to analyse the correlation between patients’ psychopathology, quality of life and satisfaction.
Method. The study is anonymous. In 2008, nienety-seven patients from five community care settings in Warsaw filled in Frankfurt Scale short version, Quality of Life Scale QS and Verona Scale version for the patient. 38 patients’ relatives from three community care settings in Warsaw filled in the Verona Scale version for the family. Care settings were evaluated using The European Service Mapping Schedule – ESMS.
Results. The level of total treatment-related satisfaction in all the researched centres, with the exception of one, was in excess of 80%. The study also revealed a negative correlation between service satisfaction and patient’s mental condition. The quality of patients’ lives does not correlate with service satisfaction.
Conclusions. The research gives no unequivocal answer to the question regarding the factors that increase service satisfaction, but it evidently shows deficiencies in the current psychiatric care system. The results of our studies point out at the lack of the variety of forms of community care available. Especially important is to involve the family in the process of treatment and offer the crisis intervention as a part of the service.
Słowa klucze: satysfakcja pacjentów, satysfakcja rodzin, opieka środowiskowa
Key words: patient satisfaction, family satisfaction, community care


Psychiatria Polska
2011, tom XLV, numer 6
strony 811–823

Piotr Tybura, Anna Grzywacz, Agnieszka Samochowiec, Jerzy Samochowiec
Analiza genów kandydujących związanych z predyspozycją do schizofrenii i z efektem leczenia przeciwpsychotycznego
Associations between candidate genes with schizophrenia susceptibility and the treatment efficiency
Streszczenie
Cel: Celem badania było poszukiwanie czynników genetycznych mogących wpływać na podatność na zachorowanie na schizofrenię paranoidalną oraz na skuteczność leczenia przeciwpsychotycznego mierzonego skalą PANSS (Positive and Negative Syndrome Scale). Analizowano polimorfizmy genów: receptora dopaminowego – DRD2 (Taq 1A, dla egzonu 8, – 141 C ins/del), transportera dopaminy – DAT, receptora kainowego układu glutaminergicznego GRIK3, transportera serotoniny – SERT, receptora serotoninowego – 5HT2A, monoaminooksydazy A - MAO-A, katechol-o-metylotransferazy - COMT.
Metoda: Do grupy badanej zrekrutowano 104 polskich pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii paranoidalnej. Celem ustanowienia diagnozy spełniajacej kryteria ICD–10 użyto polskiej wersji CIDI – Composite International Diagnostic Interview. Kryteria wyłączenia obejmowały upośledzenie umysłowe, poważne schorzenia neurologiczne, somatyczne ograniczające funkcje poznawcze. Nasilenie objawów psychopatologicznych oceniano za pomocą skali PANSS. Genomowy DNA uzyskano z leukocytów metodą wysalania Millera. Polimorfizmy badano metodą PCR (Polymerase Chain Reaction) przy użyciu technik RFLP (Restriction Fragments Length Polymorphism) i VNTR (Variable Number Tandem Repeat). Analizy statystycznej dokonano za pomocą programu komputerowego Statistica, używając testu Pearsona chi-kwadrat. Związek pomiędzy postępami leczenia a genotypami oceniano za pomocą analizy wariancji (ANOVA).
Rezultaty: Nie znaleziono asocjacji pomiędzy badanymi polimorfizmami a podatnością na zachorowanie na schizofrenię paranoidalną. Prawdopodobnie brak jest również związku pomiędzy badanymi zmiennymi a skutecznością leczenia przeciwpsychotycznego.
Wnioski: Brak jest różnic w dystrybucji badanych genotypów pomiędzy grupą osób ze schizofrenią paranoidalna i grupa kontrolną. Nie wykazano związku pomiędzy szczególnym genotypem, a skutecznością terapii.
Summary
Aim. The aim of the study was to find genetic markers which can have influence on susceptibility of paranoid schizophrenia and the treatment efficiency measured by the PANSS (Positive and Negative Syndrome Scale). We analysed the gene polymorphisms: dopamine receptor – DRD2 (Taq 1A, in egzon 8, – 141 C ins/del), dopamine transporter – DAT, kainate receptor – GRIK3, serotonine transporter – SERT, serotonine receptor – 5HT2A, mono amine oxidase A – MAO-A, catechol O-methyl transferase – COMT.
Method. One hundred four Polish patients with the diagnosis of paranoid schizophrenia were recruited as the study group. To obtain the diagnosis meeting the ICD–10 criteria, we used the Polish version of CIDI – Composite International Diagnostic Interview. Exclusion criteria included serious neurological disorders, major somatic disorders impairing cognitive functions and diagnosed mental impairment. The intensity of psychopathological symptoms was examined using the PANSS. Genomic DNA was extracted from leucocytes using the Miller’s salting method. Polymorphisms were studied by the PCR (Polymerase Chain Reaction) method using RFLP (Restriction Fragments Length Polymorphism) and VNTR (Variable Number Tandem Repeat) technique. Statistical analyses were performed by the Statistica computer program, specifically Pearson’s chi-square test. Associations between the treatment progress and the genotype were studied by analysis of variance (ANOVA).
Results. We did not find associations between investigated gene polymorphisms and susceptibility of paranoid schizophrenia. Probably, there is no influence of studied polymorphisms on the treatment efficiency.
Conclusions. No differences were found in the genotypes distribution in the studied gene polymorphisms between the whole schizophrenics and the control group. No association was found between any particular genotype and the effect of antipsychotic treatment.
Słowa klucze: schizofrenia, polimorfizm, farmakogenetyka
Key words: schizophrenia, polymorphism, farmacogenetics


Psychiatria Polska
2011, tom XLV, numer 6
strony 825–837

Dominik Strzelecki, Jolanta Rabe-Jabłońska
Zmiana w zakresie objawów pozytywnych, negatywnych oraz psychopatologii ogólnej u pacjentów ze schizofrenią otrzymujących augmentację leczenia przeciwpsychotycznego glicyną: wyniki wstępnego 10-tygodniowego badania otwartego
Changes in positive and negative symptoms, general psychopathology in schizophrenic patients during augmentation of antipsychotics with glycine: a preliminary 10-week open-label study
Streszczenie
Układ kwasu glutaminowego jest najważniejszym układem pobudzającym ludzkiego mózgu. Dysfunkcja tego układu odgrywa ważną rolę w patogenezie wielu zaburzeń psychicznych, m.in. schizofrenii. Zgodnie z założeniami glutaminianergicznej teorii schizofrenii augmentacja leczenia przeciwpsychotycznego glicyną - koagonistą glutaminianergicznego receptora NMDA pozwala na uzyskanie pełniejszej poprawy.
Cel badania: Celem badania była ocena zmiany stanu psychicznego w zakresie objawów pozytywnych, negatywnych oraz objawów psychopatologii ogólnej podczas stosowania glicyny u pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii z dominującymi objawami negatywnymi w stabilnym stanie psychicznym przyjmujących podtrzymujące leczenie przeciwpsychotyczne.
Materiał i metoda: Grupę badaną stanowiło 29 pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii (wg ICD-10) z dominującymi objawami negatywnymi. Badanie miało charakter badania prospektywnego, otwartego, trwało 10 tygodni, obejmowało 7 wizyt. Uczestnicy kwalifikowani do badania otrzymywali stałe dawki leków przeciwpsychotycznych co najmniej 3 miesiące przed zastosowaniem glicyny. Oprócz dotychczasowego leczenia przeciwpsychotycznego chorym podawano doustnie przez 6 tygodni glicynę (do 60 g/dobę). W okresie przed i po stosowaniu glicyny (pierwsze i ostatnie 2 tygodnie) obserwowano stabilność stanu psychicznego. Na każdej wizycie dokonywano oceny nasilenia objawów schizofrenii przy pomocy PANSS.
Wyniki: W badanej grupie po 6 tygodniach podawania glicyny odnotowano istotną statystycznie poprawę w zakresie objawów pozytywnych (podskala P PANSS; -7,8%, p<0,05), negatywnych (podskala N; -16,1%, p<0,001), w podskali ogólnej psychopatologii (podskala G; -12,2%, p<0,001), i całkowitej punktacji PANSS (T; -12,8%, p<0,001). Po 2 tygodniach od zakończenia augmentacji glicyną nie obserwowano pogorszenia stanu psychicznego.
Wnioski: Podczas stosowania glicyny obserwowano umiarkowaną poprawę w zakresie objawów negatywnych, pozytywnych oraz psychopatologii ogólnej. Stosowanie glicyny było bezpieczne i dość dobrze tolerowane przez pacjentów, objawy niepożądane dotyczyły przewodu pokarmowego (nudności i wymioty).
Summary
The Glutamatergic system is the most important excitatory system of the human brain. Dysfunction of this system plays an important role in the pathogenesis of numerous psychiatric disorders, including schizophrenia. According to the glutamatergic hypothesis of schizophrenia augmentation of the antipsychotic treatment with glycine – a coagonist of NMDA receptor helps to achieve better improvement.
Aim. The aim of the study was to assess changes in mental status i.e. positive, negative and general psychopathology symptoms during augmentation of antipsychotic treatment with glycine in schizophrenic patients in a stable mental state with predominant negative symptoms.
Methods. The study group consisted of 29 patients with a diagnosis of schizophrenia (ICD-10) with predominant negative symptoms. It was a 10-week prospective open-label study, which included 7 visits. Participants enrolled to the study received a fixed dose of antipsychotic drugs for at least 3 months prior to application of glycine. In addition to the existing antipsychotic treatment, patients were administered glycine orally (up to 60 g/day) for 6 weeks. 2 weeks before and after application of glycine, their mental status was also evaluated. At each visit we assessed severity of schizophrenia symptoms using PANSS.
Results. After 6 weeks of glycine administration we observed statistically significant improvement in positive (PANSS P subscale, -7.8%, p<0.05), negative symptoms (N subscale, -16.1%, p<0.001), general psychopathology (G subscale, -12.2%, p <0.001) and PANSS total score (T, -12.8%, p <0.001). 2 weeks after the end of glycine augmentation mental status remained stable.
Conclusion. In the course of treatment with glycine, moderate improvement in negative, positive and general psychopathology symptoms was observed. Use of glycine was safe and well tolerated. Side effects involved gastrointestinal complaints – mainly nausea and vomiting.
Słowa klucze: schizofrenia, objawy negatywne, receptor NMDA, układ glutaminianergiczny
Key words: schizophrenia, negative symptoms, glycine, NMDA receptor, glutamatergic system


Psychiatria Polska
2011, tom XLV, numer 6
strony 839–849

Jan Jaracz, Marta Grzechowiak, Lucyna Raczkowiak, Janusz Rybakowski
Rozpoznawanie emocji twarzy w schizofrenii: związek z funkcjonowaniem poznawczym i społecznym
Facial emotion perception in schizophrenia: relationships with cognitive and social functioning
Streszczenie
Liczne dane wskazują, że chorzy na schizofrenię mają trudności z rozpoznawaniem ekspresji emocji, których przyczyna nie została poznana. Rozpoznawanie uczuć innych osób jest ważnym elementem funkcjonowania psychospołecznego. Celem badania była ocena rozpoznawania emocji przez pacjentów ze schizofrenią i jego związek z wybranymi zmiennymi klinicznymi, neuropsychologicznymi oraz funkcjonowaniem społecznym. Zastosowano Test Rozpoznawania Ekspresji Emocji Twarzy (Penn Emotional Facial Recognition - ER40), Test Sortowania Kart Wisconsin (WCST) oraz Skalę Funkcjonowania Społecznego (SFS). Badaniem zostało objętych dwudziestu trzech chorych, spełniających kryteria diagnostyczne schizofrenii paranoidalnej według DSM-IV, hospitalizowanych w Klinice Psychiatrii Dorosłych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Grupę kontrolną stanowili zdrowi ochotnicy. Pacjenci chorujący na schizofrenię w Teście Rozpoznawania Ekspresji Emocji Twarzy uzyskali gorsze wyniki niż grupa kontrolna. Wykazano zależność między wynikami testu ER-4 WCST oraz nasileniem objawów negatywnych. Nie stwierdzono natomiast związku między rozpoznawaniem emocji a funkcjonowaniem społecznym chorych na schizofrenię. Dysfunkcje poznawcze i zaburzenia rozpoznawania emocji są u chorych na schizofrenię kompleksowo powiązane, jednak zależności przyczynowo-skutkowe oraz związek z symptomatyką nie zostały wyjaśnione i  wymagają dalszych badań.
Summary
Evidence suggests that facial emotion recognition is disturbed in schizophrenic patients however its nature has not been elucidated. Affect recognition is an important aspect of psychosocial functioning.
Aim. In this study we assessed recognition of facial emotional expression in schizophrenic patients and its relationship with selected clinical and neuropsychological variables as well as with social functioning. Method. We used Penn Emotional Facial Recognition (ER40) task, Wisconsin Card Sorting Test WCST, Social Functioning Scale. Twenty-three patients who met the DSM-IV criteria for schizophrenia –paranoid type, hospitalised at the Department of Adult Psychiatry University of Medical Sciences in Poznań, Poland were involved in the study. The control group of healthy volunteers matched for gender and age was included.
Results. Schizophrenic patients performed worse on emotion recognition test than the control group. The relationship between results of ER-40 and WCST and severity of negative symptoms was found.
Conclusion. Cognitive dysfunctions and disturbances of facial emotion recognition are closely linked in patients with schizophrenia, however casual relationships and relation to symptomatology remains unclear and further studies are necessary.
Słowa klucze: schizofrenia, poznanie społeczne, rozpoznawanie emocji, funkcje poznawcze, funkcjonowanie społeczne
Key words: schizophrenia, social cognition, emotion recognition, cognitive functions, social functioning


Psychiatria Polska
2011, tom XLV, numer 6
strony 851–860

Leszek Bidzan, Jakub Grabowski, Beata Dutczak, Mariola Bidzan
Zaburzenia snu w okresie przedklinicznym choroby Alzheimera
Sleep disorders in the preclinical period of the Alzheimer’s disease
Streszczenie
Celem badań była ocena występowania zaburzeń snu  w okresie przedklinicznym  choroby Alzheimera (ch.A.).
Populacją wyjściową byli mieszkańcy ośrodków opiekuńczych, u których wykluczono obecność otępienia. U osób włączonych do badania (n = 291) dokonano oceny funkcji poznawczych skalą ADAS-kog oraz oceniono nasilenie zaburzeń snu w oparciu o skalę NPI – NH oraz skalę AMDP. Na zakończenie okresu obserwacji, po siedmiu latach oraz corocznie w trakcie obserwacji u badanych weryfikowano rozpoznanie otępienia. Otępienie w chorobie Alzheimera rozpoznawano na podstawie kryteriόw NINCDS-ADRDA.
Po siedmioletniej obserwacji do ostatecznej analizy zakwalifikowano 150 osób. U 25 badanych rozpoznano otępienie Alzheimera, natomiast 111 osób (grupa kontrolna) nie spełniało kryteriów rozpoznania otępienia. Porównano grupę kontrolną z ch.A. pod względem występowania i nasilenia zaburzeń snu ocenionych w oparciu o elementy skal NPI-NH oraz AMDP. Zaburzenia w ocenianych kategoriach były bardziej nasilone w grupie ch.A., osiągając znamienność statystyczną w ocenie jakościowej oraz w odniesieniu do głębokości stwierdzanych zaburzeń.
Osoby w okresie przedklinicznym otępienia częściej i z większą intensywnością doświadczały zaburzeń snu, co w połączeniu z innymi czynnikami może mieć wartość prognostyczną.
Summary
Aim. The aim of the study was to assess the prevalence of sleep disorders in the preclinical period of the Alzheimer’s disease (AD).
Method. The initial population consisted of care centers residents, who had had the presence of dementia excluded. The enrolled patients (n = 2910) underwent the assessment of cognitive functions by means of the ADAS-cog scale, as well as of the severity of sleep disorders on the basis of the NPI-NH scale and the AMDP scale. The diagnosis of dementia was verified at the end of the observation period, after seven years, and annually during the follow-up tests. Dementia in the Alzheimer’s disease was diagnosed based on the NINCDS-ADRDA criteria.
Results. After seven years of observation, 150 patients were qualified to the final analysis. 25 of them were diagnosed to suffer from the AD, while 111 people (forming the control group) did not meet the criteria of dementia. The control group was compared with the AD group in terms of incidence and severity of sleep disorders assessed based on the elements of the NPI-NH scale and the AMDP scale. Disturbances in the assessed categories were more pronounced in the AD group, reaching statistical significance in the qualitative assessment and with regard to the depth of the ascertained disorders.
Conclusion. The patients in the preclinical period of dementia experienced sleep disturbances more frequently and with greater intensity, which in combination with other factors may have some prognostic value.
Słowa klucze: zaburzenia snu, faza przedkliniczna, choroba Alzheimera
Key words: sleep disorders, preclinical period, Alzheimer’s disease


Psychiatria Polska
2011, tom XLV, numer 6
strony 861–873

Bertrand Janota, Maria Załuska
Poziom kortyzolu, dehydroepiandrosteronu i jego siarczanu (DHEA i DHEA-S) w surowicy krwi a obraz lipidogramu i reakcja na leczenie u kobiet z depresją
The level of cortisol, DHEA, DHEA-S in plasma serum and the connection with the lipids and response to treatment in women with depression
Streszczenie
Wprowadzenie: W próbach klinicznych obserwowano pozytywny wpływ podawania DHEA  chorym z depresją. Jednak pomiary DHEA w surowicy tych chorych dawały często niejednoznaczne wyniki [1-3]. Z depresją jednoznacznie związane jest zwiększone ryzyko chorób serca. W populacji ogólnej ryzyko to jest niższe u mężczyzn z wyższym stężeniem DHEA. U kobiet zależność ta nie została udowodniona. Interesujące  jest więc pytanie o stężenie DHEA u kobiet z depresją, oraz jego związek z reakcją na leczenie i obrazem lipidogramu.
Cel: Ocena u kobiet z depresją stężenia kortyzolu, ACTH,  DHEA, DHEA-S, proporcji DHEA/kortyzol,  ich związku z obciążeniem stresem, reakcją na leczenie oraz obrazem  lipidogramu.
Metoda: U 11 kobiet zdrowych i 18 z depresją zbadano przed i po 3 tygodniach leczenia fluwoksaminą: nasilenie objawów depresji (skalą Hamiltona HDRS i inwentarzem Becka  BDI), stężenie we krwi kortyzolu, DHEA,  DHEA-S, ACTH,  wielkość wskaźnika DHEA/kortyzol oraz lipidogram. Poziomy stężeń i korelacje mierzonych parametrów porównano między grupami oraz w podgrupach kobiet dobrze i słabo reagujących na leczenie oraz obciążonych i nie obciążonych stresem.
Wyniki: U kobiet z depresją słabo reagującą na leczenie występowały wyższe niż u zdrowych stężenia kortyzolu, ACTH i DHEA, a u kobiet z depresją i stresem sytuacyjnym DHEA-S. Obraz lipidogramu nie różnił się u kobiet z depresją i zdrowych. Ujemną korelację stężenia DHEA ze stężeniem cholesterolu i frakcji LDL stwierdzono u kobiet zdrowych, ale nie u kobiet z depresją.
Wnioski: Nie potwierdzono  niedoboru DHEA u kobiet z depresją, jako  przesłanki do jego suplementacji. Potwierdzono ochronne działanie DHEA wobec hipercholesterolemii u kobiet zdrowych ale nie u kobiet z depresją.
Summary
In depression an increase, decrease, or a relative deficiency of dehydroepiandrosterone (DHEA) and the beneficial effects of its administration were observed. The correlation of low serum DHEA level and increased cardiac risk was confirmed in healthy subjects only in men (not in women). Taking into consideration the increased risk of heart disease in depression, it is interesting to investigate the level of DHEA, DHEA-S, and cortisol, as so its correlation with lipid profile, and reaction to treatment in women with depression.
Aim. To assess serum ACTH, cortisol, DHEA and DHEA-S, and their relationship with lipid profile in depressed females, including the treatment response and stress load.
Method. In 11 healthy females and 18 with depression, the following were examined before and after treatment: the severity of symptoms (on the Hamilton and Beck Inventory Depression scale), serum cortisol, DHEA, DHEA-S, and lipidogram. The results were compared in healthy and depressed females, and in relation to the therapy and stress load. The correlation of DHEA, DHEAS, and cortisol with lipid profile was analysed.
Results. In females poorly responsive to antidepressant treatment higher serum cortisol, ACTH and DHEA. The lipid profile did not vary in the depressed and healthy females. Serum DHEA correlated negatively with serum cholesterol (total and LDL fraction) in healthy women but not in depressed women.
Conclusions. DHEA deficiency and the rationale for its supplementation were not confirmed in depressed women. The protective action of DHEA to hypercholesterolemia was confirmed in healthy, but not in the depressed women.
Słowa klucze: depresja, kortyzol, DHEA, lipidogram
Key words: depression, cortisol, DHEA, lipidogram


Psychiatria Polska
2011, tom XLV, numer 6
strony 875–888

Agnieszka Permoda-Osip, Janusz Rybakowski
Koncepcja glutaminergiczna chorób afektywnych
Glutamatergic conception of mood disorders
Streszczenie
Dotychczasowe teorie neuroprzekaźnikowe patogenezy i leczenia chorób afektywnych zwracały głównie uwagę na przekaźnictwo serotoninergiczne i katecholaminergiczne (noradrenergiczne i dopaminergiczne). W ostatnich dekadach zwrócono również uwagę na rolę w patogenezie chorób afektywnych zaburzeń regulacji osi stresu oraz zaburzeń procesów neuroplastyczności, w których istotną rolę odgrywa układ glutaminergiczny. W obecnej pracy  przedstawiono znaczenie neuroprzekaźnictwa glutaminergicznego w patogenezie i leczeniu choroby afektywnej jednobiegunowej i dwubiegunowej. W pierwszej części opisana jest rola przekaźnictwa glutaminergicznego w ośrodkowym układzie nerwowym, ze szczególnym uwzględnieniem receptorów tego układu. Przedstawiono wyniki badań genetyczno-molekularnych wskazujące na związek genów układu glutaminergicznego z predyspozycją do choroby afektywnej jedno- i dwubiegunowej. W kolejnej części podsumowano dotychczasowe dane neurobiologiczne, uzyskane również za pomocą funkcjonalnych badań neuroobrazowych dotyczące zmian w zakresie układu glutaminergicznego w chorobach afektywnych. Następnie opisano rolę układu glutaminergicznego w mechanizmie działania leków przeciwdepresyjnych i leków normotymicznych oraz omówiono terapeutyczne działanie środków modyfikujących czynność układu glutaminergicznego. Glutaminergiczna koncepcja zaburzeń afektywnych pozwala na nowe spojrzenie na patogenezę i leczenie choroby afektywnej jedno- i dwubiegunowej.
Summary
The neurotransmitter theories of the pathogenesis and treatment of mood disorders presented so far focused mainly on serotonergic and catecholaminergic (noradrenergic and dopaminergic) transmission. In recent decades the attention has been also directed towards a role in the pathogenesis of mood disorders of stress axis dysregulation and of neuroplasticity disturbances, which involve the glutamatergic system. In this paper, a role of glutamatergic neurotransmission in the pathogenesis and treatment of unipolar and bipolar affective illness is presented. In the first part, a role of glutamatergic neurotransmission in the central nervous system is presented, with special focus on glutamatergic receptors. The results of molecular-genetic studies pointing to an association between glutamatergic system genes and a predisposition to unipolar and bipolar affective illness are discussed. In the next part, a summary of neurobiological, including neuroimaging findings as to changes in glutamatergic system in mood disorders is done. Following this, a role of glutamatergic system in the mechanism of action of antidepressant and mood-stabilizing drugs as well as therapeutic activity of drugs modifying glutamatergic system is reviewed. Glutamatergic conception of mood disorders allows for a new look on the pathogenesis and treatment of unipolar and bipolar affective illness.
Słowa klucze: układ glutaminergiczny, depresja, choroba afektywna dwubiegunowa
Key words: glutamatergic system, depression, bipolar mood disorder


Psychiatria Polska
2011, tom XLV, numer 6
strony 889–899

Agata Blaut, Borysław Paulewicz
Poznawcza podatność na depresję
Cognitive vulnerability to depression
Streszczenie
brak
Summary
This concise review of cognitive vulnerability to depression contains the discussion of several fundamental theoretical, methodological and empirical issues related to this important subject. The main aim was to describe in some detail the construct itself and to critically evaluate the hypotheses concerning the causal relation between specific processes, structures and cognitive contents and the probability of suffering from affective disorders. Some of the most important empirical findings obtained from research on cognitive vulnerability to depression was carefully analysed. The types of designs included in the analysis ranged from research done with remitted patients, longitudinal studies and behavioural risk design type studies. The most important methodological problems were enumerated and briefly described. On the basis of those analyses it was concluded that at least several cognitive vulnerability factors can indeed significantly increase the probability of depression. At the same time the empirical findings do not seem to support the assumed causal relation unequivocally, mainly because of the methodological shortcomings of the typical designs addressing the vulnerability issue. Appreciation of cognitive vulnerability factors can lead to improvements in affective disorders therapy and in the prophylactic interventions aimed at persons showing symptoms of cognitive schemata, structures or content known to increase the risk of depression.
Słowa klucze: poznawcza podatność, depresja, procesy poznawcze
Key words: cognitive vulnerability, depression, cognition


Psychiatria Polska
2011, tom XLV, numer 6
strony 901–910

Agnieszka Kałwa
Zaburzenia funkcji poznawczych w chorobie afektywnej dwubiegunowej
Cognitive dysfunctions in bipolar disorders
Streszczenie
Celem niniejszej pracy jest przedstawienie aktualnego stanu wiedzy o zaburzeniach funkcji poznawczych w chorobie afektywnej dwubiegunowej (CHAD). Zaburzenia te są uważane za rezultat nieprawidłowej aktywności mózgu i  obejmują takie funkcje jak uwaga, szybkość psychomotoryczna, funkcje wzrokowo- przestrzenne, pamięć operacyjna, różne aspekty funkcji wykonawczych (np. elastyczność poznawcza, procesy hamowania reakcji), procesy podejmowania decyzji, zapamiętywanie i uczenie się a także procesy związane z przetwarzaniem emocji.  W okresach manii i depresji u chorych z CHAD stwierdza się różny obraz zaburzeń funkcji poznawczych . Dysfunkcje poznawcze w CHAD stwierdzane są również w remisji, ale ich nasilenie jest mniejsze niż u osób z rozpoznaniem schizofrenii. Dotychczas nie określono jednolitego profilu zaburzeń funkcji poznawczych typowego dla wszystkich chorych z CHAD. W artykule poruszony został także temat czynników wpływających na aktualny obraz zaburzeń funkcji poznawczych w CHAD. Są to m.in. różny obraz kliniczny choroby  (związany z różnym wiekiem zachorowania, obecnością objawów psychotycznych w historii choroby), współwystępowanie innych jednostek chorobowych oraz wpływ leczenia farmakologicznego.
Summary
The aim of this article is to present the current state of knowledge in the field of cognitive dysfunctions in bipolar disorders (BD). These dysfunctions are considered to be a result of brain activation disorders and occur in such domains as attention, psychomotor speed, visuospatial abilities, different aspects of executive functions (e.g. cognitive flexibility, reaction inhibition), decision making, memory and learning, emotion processing. The picture of cognitive dysfunctions is different in states of mania and depression. Cognitive dysfunctions are present not only in different phases of the disease but also during the remission period, alike in schizophrenia. However, its intensity is smaller comparing to dysfunctions in schizophrenia. Until now, there is no profile of cognitive dysfunctions specific to all BD patients. This article also indicates that there are many different factors which can influence cognitive dysfunctions in BD, e.g. clinical picture (different age of onset, presence of psychotic ssymptoms), comorbidity of other diseases and influence of pharmacological treatment.
Słowa klucze: choroba afektywna dwubiegunowa, funkcje poznawcze
Key words: bipolar disorders, cognitive functions


Psychiatria Polska
2011, tom XLV, numer 6
strony 911–922

Tomasz Hanć
Neuroobrazowe efekty poznawczo-behawioralnej terapii zaburzeń lękowych
Neuroimaging results of cognitive-behavioural therapy of anxiety disorders
Streszczenie
Skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu zaburzeń lękowych została potwierdzona w licznych pracach. Obecnie jednym z głównych problemów badawczych jest powiązanie efektów w postaci obniżenia poziomu symptomów ze zmianami na poziomie mózgu. Wzrasta więc liczba prac dotyczących neurobiologicznych korelatów zaburzeń lękowych oraz wpływu terapii poznawczo-behawioralnej na aktywność struktur mózgowych. Celem niniejszego artykułu jest dokonanie przeglądu dostępnej literatury dotyczącej powyższych zagadnień.
Summary
Numerous studies have confirmed the efficacy of cognitive-behavioral therapy in anxiety disorders. One of the main research aims presently is to analyze the relation between decrease of symptoms’ severity due to therapy and changes on a cerebral level. The increasing number of investigations concerns neurobiological correlates of anxiety disorders and an influence of cognitive-behavioral therapy on brain structures’ activity. The present paper provides a review of the above-mentioned issues relevant articles.
Słowa klucze: zaburzenia lękowe, terapia poznawczo-behawioralna, neuroobrazowanie
Key words: anxiety disorder, cognitive-behavioural therapy, neuroimaging


Psychiatria Polska
2011, tom XLV, numer 6
strony 923–931

Marek Krzystanek, Artur Pałasz, Ewa Krzystanek, Irena Krupka-Matuszczyk, Ryszard Wiaderkiewicz, Rafał Skowronek
S-adenozylo L-metionina w schorzeniach OUN
S-adenosyl L-methionine in CNS diseases
Streszczenie
S-adenozylo L-metionina (SAMe) to naturalny, uniwersalny donor grup metylowych, uczestniczący w reakcjach transmetylacji, znany i powszechnie stosowany od 1952 jako suplement diety. Odgrywa istotną rolę m. in. w syntezie neuroprzekaźników i melatoniny oraz mechanizmach regulacji epigenetycznej. Celem tej pracy jest przegląd literatury na temat możliwości wykorzystania S-adenozylo L-metioniny w terapii schorzeń OUN: depresji, zespołów otępiennych i schizofrenii oraz chorób somatycznych. SAMe jest obiecującym suplementem diety, który z powodzeniem może być używany jako substancja zwiększająca skuteczność leczenia depresji, przy użyciu leków przeciwdepresyjnych lub w monoterapii w łagodnych stanach depresyjnych lub objawach depresyjnych. Dodawany do leku przeciwpsychotycznego, może prowadzić do poprawy jakości życia i zmniejszenia agresywności pacjentów. Może być substancją skuteczną w terapii i profilaktyce łagodnych zaburzeń poznawczych oraz łagodnego zespołu otępiennego. SAMe wykazuje działanie hepatoprotekcyjne, może więc zmniejszać ryzyko rozwoju nowotworu oraz alkoholowej choroby wątroby (ALD) i marskości tego narządu. Poprawia funkcje stawów i zmniejsza odczuwanie bólu w reumatoidalnym zapaleniu stawów (RA).
Summary
S-adenosyl L-methionine (SAMe) is the natural, universal methyl group donor, participating in transmethylation reactions, known and commonly used as a dietary supplement since 1952. It plays an important role in the synthesis of neuromediators and melatonin and mechanisms of epigenetic regulation. The aim of this article is to review the literature about possibilities of SAMe application in the therapy of CNS diseases: depression, dementia syndromes, schizophrenia and somatic disorders. SAMe is the promising dietary supplement, which may be successfully used as a substance increasing effectiveness of the treatment of depression, with antidepressants in monotherapy in mild depressive states or depressive symptoms. SAMe addition to antipsychotic drug, may lead to the improvement of the quality of life and reduction of aggressiveness of patients. SAMe may be an effective substance in the therapy and prophylaxis of mild cognitive impairments and mild dementia syndrome. SAMe possesses some hepatoprotective actions or it may decrease the risk of the development of neoplasm, alcohol-induced liver disease (ALD) and cirrhosis. SAMe improves the functions of joints and decreases the experience of pain in rheumatoid arthritis (RA).
Słowa klucze: S-adenozylometionina, metabolizm jednego węgla, medycyna uzupełniająca
Key words: S-adenosylmethionine, one-carbon metabolism, complementary medicine


Psychiatria Polska
2011, tom XLV, numer 6
strony 933–939

Magdalena Chojnacka, Łukasz Święcicki
Zespół nieadekwatnego wydzielania wazopresyny spowodowany przez wenlafaksynę – opis przypadku
Syndrome of inappropriate antidiuretic hormone secretion in the course of treatment with venlafaxine – case report
Streszczenie
Stosowanie niektórych leków może doprowadzić do wystąpienia hiponatremii w przebiegu zespołu nieadekwatnego wydzielania wazopresyny (syndrome of inappropriate antidiuretic hormone secretion- SIADH). W pracy opisano przypadek 52-letniego mężczyzny, u którego rozpoznano hiponatremię po trzech dniach kuracji wenlafaksyną. Po odstawieniu wenlafaksyny i zastosowaniu odpowiedniego leczenia poziom sodu powrócił do normy w ciągu kilku dni. Jak wynika z opisanego przypadku u chorych otrzymujących leki mogące wpływać na wydzielanie wazopresyny wskazana jest rutynowa kontrola elektrolitów w surowicy.
Summary
Treatment with some drugs may induce hyponatraemia secondary to the syndrome of inappropriate antidiuretic hormone secretion (SIADH). This is a report of a 52-year-old man who developed hyponatraemia after starting venlafaxine administration . Serum sodium level returned to the normal range following discontinuation of venlafaxine and application of SIADH - treatment within a few days. The study shows that routine assessment of blood electrolytes is needed in patients treated with drugs affecting vasopresin secretion.
Słowa klucze: wenlafaksyna, hiponatremia, SIADH
Key words: venlafaxine, hyponatraemia, SIADH


Psychiatria Polska
2011, tom XLV, numer 6
strony 941-950
Aktualności
Janusz Heitzman, Bartosz Łoza, Wojciech Kosmowski
Klasyfikacja zaburzeń psychicznych – koncepcyjne założenia ICD-11
Classification of mental disorders – a conceptual framework for the ICD-11

Streszczenie
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oraz Światowe Towarzystwo Psychiatryczne (WPA) prowadzi rewizję aktualnej wersji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-10). Polskie Towarzystwo Psychiatryczne aktywnie uczestniczy w tym procesie. Pierwszym krokiem tej współpracy był udział polskich psychiatrów w międzynarodowych konsultacjach, polegających na wyrażeniu doświadczeń i poglądów na kształt nowej klasyfikacji ICD-11. Misją tych działań jest stworzenie międzynarodowej klasyfikacji, która sprosta współczesnym wyzwaniom, umożliwi elektroniczną obsługę dokumentacji medycznych, będzie stanowić wsparcie dla naukowej wymiany danych i porozumiewania się w psychiatrii. W artykule dokonano przeglądu aktualnych prac zmierzających do rewizji ICD-10 oraz roli PTP w tym procesie.
Summary
The World Psychiatric Association (WPA) and World Health Organization (WHO) are currently engaging in the revision of the International Classification of Diseases and Related Health Problems (ICD-10). Polish Psychiatric Association (PPA) is participating in that process and the first step was an international survey of Polish psychiatrists expressing their experiences and concepts about the new ICD-11. The mission is to produce an international classification that is up to the contemporary challenge, is ready for electronic health records, serves as a standard for scientific comparability and facilitates communication in psychiatry. This is the review of works currently underway, including PPA members’ tasks and efforts, regarding ICD-10 revision.
Słowa klucze: ICD-10, ICD-11, zaburzenia psychiczne
Key words: ICD-10, ICD-11, mental disorders

 

Kwestionariusz oceny współpracy pacjenta opracowany i rekomendowany przez Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego


Lista Recenzentów - rok 2011

ISSN 0033-2674 (PRINT)

ISSN 2391-5854 (ONLINE)


Inne strony PTP:
Other PTP websites:

www.psychiatria.org.pl
www.psychiatriapsychoterapia.pl

www.archivespp.pl
www.psychoterapiaptp.pl

Psychiatria Polska
INDEXED IN:
Thomson Reuters Master List
Science Citation Index Expanded
Journal Citation Reports
(Impact Factor 0,884)

Medline/Index Medicus
MNiSW (15 pkt)
Scopus/SCImago
EMBASE/Excerpta Medica
PsycINFO, EBSCO, DOAJ
Index Copernicus (18.59)
Erih Plus, Cochrane Library
CrossRef/DOI

Psychiatria Polska
is an open access journal


We recommend:
Pharmacological Reports



+48  518-330-994
kontakt z Biurem KRW PTP